اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٥٨

شرح اشكال هندسى

متن : ثمّ ذو إحدى عشرة قاعدة و إثنى عشرة و هكذا فيهما .

ترجمه و شرح : كثير الاضلاع اگر اضلاعش از ده بيشتر شد چه تمام با هم مساوى باشند و چه مختلف بهر دو يك اسم اطلاق مىشود مثلا به يازده ضلعى صاحب يازده قاعده و به دوازده ضلعى صاحب دوازده قاعده مىگويند .

تبصره

گويا در عبارت سهوى واقع شده است و آن اينستكه اثنى عشرة را بايد اثنتا عشرة ضبط مىكردند مانند احدى عشرة و شايد اين سهو از طغيان قلم كتّاب باشد .

و نيز منظور از قاعده همان ضلع است و وجهى براى اين عدول به نظر نمىرسد .

متن : و قد يخصّ البعض باسم كالمدرّج و المطبّل و ذو الشّرف بضمّ الشّين .

ترجمه و شرح : و گاهى بعضى از اشكال كثير الاضلاع بنامهاى ديگر خوانده مىشوند چنانچه در ذيل گفته مىشود :

1 - مدرّج : شكلى است كه داراى درجه و پلّه باشد مانند نرده‌بان چنانچه در شكل ديده مىشود .

2 - مطبّل : شكلى است كه مانند طبل طبّالان باشد مانند شكل .

در كتاب انوار چنين آورده است :

طبل عبارتست از نقّاره كوچكى كه آن را براى پريدن صيد بازى و غير آن مىنوازند .

3 - ذو الشّرف : شكلى است كه داراى كنگره‌هائى باشد مانند شكلى كه ملاحظه مىشود .