اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٤

[ اقسام عدد ]

1 - نصف يعنى عدد « 3 » .

2 - ثلث يعنى عدد « 2 » .

3 - سدس يعنى مقدار « 1 » .

و مجموع آنها با عدد « 6 » مساويست .

عدد زائد آنست كه اجزاء كسرى بيشتر از عدد باشند مانند عدد « 12 » كه اجزاء كسرى آن چهار است :

1 - نصف يعنى عدد « 6 » .

2 - ثلث يعنى عدد « 4 » .

3 - ربع يعنى عدد « 3 » .

4 - سدس يعنى عدد « 2 » .

كه مجموع آنها پانزده مىشود و از دوازده سه عدد بيشتر است .

عدد ناقص : آنست كه اجزاء كسرى آن كمتر باشند مانند عدد « 9 » كه عدد اجزاء آن دو است :

1 - ثلث يعنى عدد « 3 » .

2 - تسع يعنى مقدار « 1 » .

كه مجموع آنها چهار مىشود و از نه پنج عدد كمتر است .

تبصره

تقسيمات ديگرى براى عدد هست كه اهل حساب در كتب خود آن را ذكر نموده‌اند و مرحوم مصنّف ( ره ) به جهت اختصار از ذكر آنها اغماض فرمود .

از جمله سه تقسيم ديگر است كه شيخ الرّئيس در كتاب شفاء و مرحوم شيخ غياث الدّين در مفتاح الحساب آورده‌اند و آن تقسيمات ذيل است :

اوّل : عدد يا مفرد است يا مركّب .

دوّم : عدد يا فرد است يا زوج .

سوّم : عدد زوج بر سه قسم است :

1 - زوج الزّوج .