اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٣٩

شرح : شرح حساب خطائين و نحوه عمل در آن

مىشود آنگاه نه را در يك ضرب كرده محفوظ اوّل قرار مىدهيم و بعد شش را در شش ضرب كرده حاصلش را محفوظ ثانى قرار مىدهيم آنگاه تفاوت بين دو محفوظ را كه بيست و هفت باشد بر تفاوت بين دو خطاء كه پنج مىشود تقسيم مىنمائيم خارج قسمت يعنى عدد پنج عدد صحيح و دو خمس مطلوبست .

متن : و لو قيل اىّ عدد زيد عليه ربعه و على الحاصل ثلاثة أخماسه و نقص من المجتمع خمسة دراهم عاد إلى الاوّل فلو فرضته اربعة أخطأت بواحد ناقص او ثمانية فثلثة زائدة و خارج قسمة مجموع المحفوظين على مجموع الخطائين خمسة و هو المطلوب .

ترجمه : مسئله ديگر

اگر گفته شود :

چه عددى است كه وقتى بر آن ربعش را اضافه نموده و بر حاصل سه خمسش را علاوه كرده و از مجموع پنج درهم كسر كنيم به اوّلش برمىگردد ؟

جواب

اگر آن را « 4 » فرض كنيم يكعدد ناقص در آمده كه آن خطاء اوّل است و اگر « 8 » فرضش نمائيم سه عدد زائد در آمده كه خطاء دوّم است و خارج قسمت مجموع محفوظين بر مجموع خطائين پنج مىشود كه آن مطلوب ما مىباشد .