اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٣٨

شرح : شرح حساب خطائين و نحوه عمل در آن

ترجمه : مسئله

پس اگر گفته شود :

چه عددى است وقتى بر آن دو ثلثش باضافه يك درهم را اضافه كنيم عدد ده بدست مىآيد ؟

جواب

اگر آن را عدد « 9 » فرض كنيم خطاء اوّل به مقدار شش عدد زائد مىشود يعنى حاصل « 16 » مىشود كه از « 10 » شش عدد زائد است .

و اگر آن را عدد « 6 » فرض كنيم خطاء دوّم يكعدد زائد مىشود يعنى حاصل « 11 » شده كه از « 10 » يكعدد زائد است .

پس محفوظ اوّل « 9 » و محفوظ دوّم « 36 » بوده و خارج قسمت مقدار زائد بين ايندو بر مقدار زائد بين خطائين پنج عدد صحيح و دو خمس مىشود كه آن عدد مطلوب مىباشد .

شرح مثلا اگر پرسيدند چه عددى است كه اگر دو ثلث آن را با يكدرهم اضافه كنيم ده مىشود ؟

ابتداء آن را نه فرض مىكنيم و طبق سؤال در آن تصرّف مىنمائيم نتيجه شانزده مىشود يعنى شش عدد زيادى مىشود كه خطاء اوّل است .

بعد عدد مجهول را شش فرض مىكنيم و بعد از تصرّف در آن نتيجه يازده مىشود يعنى يكى زيادى