اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٠٩
فصل اوّل عمل جمع و تضعيف در كسر
و إن نقص عنه نسب إليه .
و إن ساواه فالحاصل واحد .
فالنّصف و الثّلث و الرّبع واحد و نصف سدس .
و السّدس و الثّلث نصف .
و النّصف و الثّلث و السّدس واحد و ضعف ثلثة اخماس واحد و خمس .
ترجمه :
فصل اوّل عمل جمع و تضعيف در كسر
فصل اوّل عمل جمع و تضعيف در كسر
از مخرج مشترك مجموع يا مضعّفى اخذ كرده و سپس عدد كسر يعنى صورت را بر مخرج تقسيم مىكنيم مشروط باينكه صورت بيش از مخرج باشد پس خارج قسمت عدد صحيح و باقيمانده كسر آن مىباشند .
و اگر عدد صورت كمتر از مخرج بود به آن نسبتش مىدهيم .
و اگر مساوى بود حاصل يك مىباشد .
بنابراين نصف و ثلث و ربع حاصل جمعشان يك عدد صحيح و نصف يك ششم مىباشد و حاصل جمع يك ششم و يك سوّم نصف مىگردد و نصف و ثلث و سدس حاصل جمعشان يك مىشود و تضعيف سه پنجم يك عدد صحيح و يك پنجم مىباشد .
شرح در اين فصل عمل جمع و تضعيف بيان مىشود .
و چون ايندو باهم از نظر عمليّات حسابى فرقى ندارند لذا ما فقط متعرّض جمع شده و بقياس جمع تضعيف هم روشن مىشود .
براى جمع كردن كسور ابتداء لازمست كه بين مخارج آنها مخرج مشترك گرفت و تفصيل آن قبلا گذشت .
سپس در مقابل يا در زير كسور خطّ عرضى طويلى رسم كرده مخرج مشترك را در زير آن مىنويسيم آنگاه براى اتمام عمل از چهار طريق مىتوان وارد شد .
1 - آنكه مخرج مشترك را بهركدام از مخارج تقسيم كرده خارج قسمت را