اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٠٨
شرح : رفع
بايد آن را بر مخرج تقسيم كرده پس آنچه بدست مىآيد عدد صحيح بوده و باقيمانده صورت كسر همان مخرج قبلى است ، بنابراين مرفوع پانزده چهارم ، سه عدد صحيح و سه چهارم مىباشد .
شرح : رفع
شرح : رفع
امّا عمل رفع عبارتست از تبديل كسر را بعدد صحيح اعمّ از اينكه با اين عدد صحيح كسرى هم باشد يا نباشد .
ناگفته نماند كه عمل رفع فقط در كسورى محقّق است كه صورت كسر از مخرج بزرگ‌تر باشد چون كيفيّت اينعمل باينطريق است :
كه بايد صورت را بر مخرج تقسيم نمود و بديهى است در صورت كوچك بودن صورت اين امر ممكن نيست .
پس اگر بعد از تقسيم باقيمانده‌اى بماند خارج قسمت را عدد صحيح قرار داده و باقيمانده را صورت و مقسوم‌عليه را مخرج كسر مانند كسر « 7 / 9 » كه بعد از رفع به صورت « 7 / 2 1 » درمىآيد يا كسر « 4 / 15 » كه به صورت « 4 / 3 3 » برمىگردد .
و اگر بعد از تقسيم باقيمانده نماند فقط خارج قسمت را عدد صحيح قرار مىدهيم مانند كسر « 5 / 10 » كه به « 2 » مبدّل مىشود .
قوله : عدده اكثر من مخرجه : ضمائر مجرورى در « عدده » و « مخرجه » به كسر راجع هستند .
قوله : قسّمناه على مخرجه : ضمائر در « قسّمناه » و « مخرجه » به كسر راجع مىباشند .
متن : الفصل الاوّل في جمع الكسور و تضعيفها
يؤخذ من المخرج المشترك مجموعة او مضعّفة و يقسّم عددها عليه إن زاد عليه فالخارج صحاح و الباقى كسور منه .