اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٠٤

لطيفه رياضى

شرح

مثلا در مثال گذشته از كسور : 2 / 1 و 3 / 1 و 4 / 1 و 5 / 1 .

اعداد « 2 و 3 و 4 و 5 » را اسقاط مىكنيم زيرا اوّلى در « 6 » و دوّمى در « 9 » و سوّمى در « 8 » و چهارمى در « 10 » متداخل هستند لذا پنج كسر باقى ماند .

بعد ديديم عدد « 6 » از كسر 6 / 1 با « 8 » از كسر 8 / 1 در نصف متوافق هستند پس « 6 » را به « 3 » مبدّل نموديم و چون « 3 » در « 9 » متداخل بود ساقطش كرديم .

آنگاه ديديم « 8 » با « 10 » در نصف توافق دارند پس نصف « 10 » را در « 8 » ضرب كرديم حاصل « 40 » شد .

پس كسور تسعه باعداد « 40 ، 7 ، 9 » تبديل شدند و چون بين آنها تباين بود درهم ضرب كرديم حاصل « 2520 » شد .

قوله : فاستبدل بها نصفها : ضمائر مؤنّث به ستّه راجعند .

قوله : و هو داخل فى التّسعة : ضمير « هو » به نصف ستّه يعنى ثلاثه راجع است .

قوله : فاسقطه : ضمير مفعولى به نصف يعنى ثلاثه عود مىكند .

متن : لطيفة .

يحصل مخرج الكسور التّسعة من ضرب ايّام الشّهر في عدّة الشّهور و الحاصل في ايّام الاسبوع .

و من ضرب مخارج الكسور الّتي فيها حرف العين بعضها في بعض .

ترجمه :

لطيفه رياضى

لطيفه رياضى

مخرج مشترك كسور نه‌گانه را مىتوان از ضرب ايّام ماه يعنى عدد « 30 » در تعداد ماهها كه « 12 » باشد و ضرب حاصل ضرب آنها يعنى « 360 » در ايّام هفته كه « 7 » است بدست آورد چه آنكه از ضرب « 7 » در « 360 » عدد « 2520 » بدست مىآيد .

شرح مخرج مشترك كسور تسعه را كه عدد « 2520 » باشد مىتوان از دو طريق