الفوائد الرضوية في أحوال علماء المذهب الجعفرية ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٤

الحسين بن محمّد بن محمود الحسيني الآملي الإصبهاني

ملقب به سلطان العلماء « 1 » و مشهور به خليفه سلطان . سيد اجل ، وزير ، و ركن معتمد كبير ، عالم محقّق مدقق ، عظيم الشأن ، جليل القدر ، علاء الدولة و الدين و الدنيا ، صاحب صدارة الأئمه و العلماء ، المفوّض إليه أمر النصب و العزل من أهل العلم و الفضل ، جمع إلى الشرف عزّ الجاه و نال من خير الدنيا و الآخرة مرتجاه . در زمان شاه عباس ماضى صفوى امر وزارت « 2 » و صدارت به وى تفويض شد ، و چندان مكانت و مرتبت پيدا كرد نزد سلطان كه داماد سلطان گرديد ، و از دختر سلطان اولاد بسيار - كه تمامى فضلا و از كبار بودند - روزى او گرديد . پس از شاه عباس كه سلطنت به شاه صفى رسيد مدت دو سال به وزارت او باقى بود پس شاه او را معزول كرد ؛ به دار الايمان قم روانه‌اش نمود ، و مدتى در قم مشغول به مطالعهء كتب و مراجعهء به علوم بود تا ديگرباره سلطان او را به اصفهان طلبيد . پس برهه‌اى در اصفهان بود ، پس رحلت به حج بيت الله الحرام نمود . و در اين خلال ، شاه وفات نمود و سلطنت به شاه عباس ثانى منتقل گرديد . سيد اجل مذكور از حج مراجعت فرمود سلطان منصب وزارت را به وى تفويض نمود « 3 » مدت هشت سال و شش ماه امر وزارت با او بود تا آن‌كه از دنيا رحلت نمود . وفاتش در سنهء 1064 در اشرف مازندران واقع شد و اين در زمان مراجعت او بود با سلطان از فتح قندهار . و جنازهء او را از اشرف به نجف اشرف حمل نمودند .

و تلمذ كرده بود بر جماعتى و عمدهء تلمذ او بر پدرش ميرزا رفيع الدين محمد و بر مولا حاجى محمود ثانى بوده ، و مشاركت كرده با ملا خليل قزوينى در تلمذ بر شيخ بهائى رحمه الله .

( 1 ) . براى دريافت اطلاعات گسترده‌تر درباره ايشان ايضا ر . ك : اعيان الشيعه ، ج 6 ، ص 164 ؛ روضات الجنّات ، ج 2 ، ص 346 ؛ ريحانة الادب ، ج 3 ، ص 56 ؛ الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 319 ؛ الاعلام ، ج 2 ، ص 281 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 6 ، ص 292 ؛ الذريعه ، ج 2 ، ص 40 ، ج 6 ، ص 65 ، ج 206 ، ص 130 و ج 8 ، ص 229 ؛ لغت‌نامه دهخدا ، « حسين » ، ص 652 ؛ سلافة العصر ، س 499 ؛ امل الآمل ، ج 2 ، ص 92 ( 2 ) . تاريخ وزارت آن جناب ، اين مصرع است « وزير شاه شد سلطان داماد » 1033 « منه رحمه الله » . [ عالم آراى عباسى ، ص 1013 ] ( 3 ) . عالم آراى عباسى ، ص 1091