علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٩

مسألهء بيست و يكم در اعتقاد و ظنّ و غير اين هر دو است

است ، پس جهل مركّب داخل اعتقاد است ، از جهت آن كه اعتقاد جنسيست از جهل و غيره ، و اوّل را بسيط مىگويند نظر به عدم تركّبش ، و ثانى را مركّب مىگويند از جهت آن كه مركّب است از اعتقاد و عدم مطابقه به حقّ چنانچه گفته‌اند ، شعر : « 1 »

آن كس كه بداند و بداند كه بداند * اسب خرد از گنبد خضرا گذراند

و آن كس كه نداند و بداند كه نداند * هم لاشهء خر خويش به منزل برساند

و آن كس كه نداند و نداند كه نداند * در جهل [ الف - 167 ] مركّب ابد الدّهر بماند

پس جهل مركّب « 2 » باطل را حقّ دانستن ، و ندانستن اوست كه ندانسته آن را .

قال : و الظّنّ ترجيح احد الطّرفين و هو غير اعتقاد الرّجحان .

ظنّ ترجيح احد طرفين است ، يعنى طرف وجود و طرف عدم ، ترجيحى كه مانع از وجود نقيضش نباشد ، و ناچار است مر آن را از اين قيد عدم مانع از نقيضش بودن / * الف / 129 / ، تا آن كه بيرون رود اعتقاد جازم .

بدان اين را كه رجحان اعتقاد اعتقادى را گفته‌اند كه مغاير اعتقاد رجحان است ، از جهت آن كه اوّل ظن است به جهت آن كه غير

( 1 ) . الف : نظم ( 2 ) . م : + را