علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٥٥

مسألهء سابع عشر در اين است كه علم به علّت مستلزم علم به معلول است

اين اصطلاح فرقى كه ميان انواع و اجناس است كه نوع علم باشد و جنس ادراك / * ب / 125 / باشد .

و گاهى اطلاق مىكنند ادراك را به اصطلاح ديگر بر احساس نه غير آن . پس فرق ميان آن و ميان علم فرق ميان دو نوعى مىشود كه داخل در تحت جنس باشد ، و آن جنس ادراك مطلق است اينجا .

مسألهء سابع عشر در اين است كه علم به علّت مستلزم علم به معلول است

مسألهء سابع عشر در اين است كه علم به علّت مستلزم علم به معلول است

قال : و تعلّقه على التّمام بالعلّة يستلزم تعلّقه كذلك بالمعلول . « 1 »

علم به علّت واقع مىشود به سه اعتبار :

اوّل : علم به ماهيّت علّيّت است از آن حيثيّت كه علّت ذات و حقيقتيست خاصّ نه به اعتبار ديگر ، و اين مستلزم علم به معلول نيست نه به نحو تمام و [ نه ] به نحو نقصان .

دويم : علم به علّت است از آن حيثيت كه مستلزم است مر ذات معلول را ، و اين علم ناقص است به علّت . پس لازم دارد علم ناقص به معلول را از آن حيثيّت كه آن معلول لازم است مر علّت را ، نه از حيثيّت ماهيّت آن معلول .

سيم : علم به ذات علّت است و ماهيّت علم و لوازم و ملزومات و عوارض و معروضات و آنچه در ذات علّت و آنچه از براى علّت است قياس به غير ؛ و اين علم تامّ به علّت است . و لازم دارد علم تامّ به

( 1 ) . كشف المراد / 232