علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٤٧

مسألهء رابع عشر در اقسام علم است

مسألهء رابع عشر در اقسام علم است

مسألهء رابع عشر در اقسام علم است

قال : و هو فعلى و انفعالى و غير هما . « 1 »

علم بعضى از آن فعلى است ، [ ب - 160 ] و سبقت مىكند صورت معلوم نزد عالم بعد از آن مقتضى مىشود و سبب مىگردد آن صورت وجود معلوم را در خارج ، پس آن امر معلوم امرى است كه محصّل است اشياء خارجيّه را ، مثل علم واجب الوجود - تعالى - مر مخلوقات را ، و مثل اين كه ما هرگاه تصوّر كنيم چيزى را كه مستفاد نباشد صورتش از خارج بعد از آن بيابيم در خارج چيزى كه مطابق آن باشد ، چنانچه كسى تصوّر خانه مىكند بعد از آن به آن نحو مىسازد .

و بعضى از علوم انفعاليند و آن امرى است كه مستفاد شده صورت آن از خارج مثل علم ما به سماء و ارض و اشباه اينها .

و بعضى از علوم نيست از اين هر دو ، مثل علم واجب الوجود - تعالى - بذاتش .

قال : و الضّرورى « 2 » أقسامه ستّة ، و مكتسب « 3 » .

پيش گذشت كه علم « 4 » يا ضرورى است يا كسبيست و گذشت تفسير هر دو . و اقسام ضرورى شش تاست :

( 1 ) . كشف المراد / 229 ( 2 ) . م : الضرورة ( 3 ) . كشف المراد / 229 در برخى از نسخ تجريد : كسبى ( 4 ) . م : - علم