علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٥٨
مقدّمه چهارم : اشتراك علوم
تجزيهء نامتناهى است - يا عرض ذاتى نوع موضوع مىباشد ، مانند : پرتو آفتاب گرمابخش است .
2 - موضوع مسأله يا عرض عرض ديگر مىباشد - مانند : زمان از آنات مركّب نيست « 1 » - يا عرض نوع عرض ديگر موضوع مىباشد ، مانند : بطء به تخلّل سكنات نيست . « 2 »
مقدّمه چهارم : اشتراك علوم
مقدّمه چهارم : اشتراك علوم
به حصر عقلى هر علمى مىتواند با علم ديگر در يكى از امور زير مشترك باشد :
1 - اشتراك در موضوع كه بر چهار گونه متصوّر است :
الف : موضوع يك علم نوعى از انواع موضوع علم ديگر باشد ، مانند هندسه و مجسّمات .
ب : موضوع يك علم مطلق و موضوع علم ديگر مقيّد باشد ، مانند : علم كره‌ها و علم كره‌هاى متحرّك .
ج : موضوع دو علم در يك جزء با هم مشترك باشند ، مانند : طب و اخلاق .
د : موضوع دو علم يكى بوده ولى به دو اعتبار لحاظ گرديده است ، مانند :
سماء و عالم ، و هيئت .
2 - اشتراك در مبادى كه بر دو گونهء كلّى است .
الف : اشتراك در مبادى عامّ مثل اصل تساوى كه در هر علمى به حسب
( 1 ) . در اينجا زمان عرض عرض جسم است . ( 2 ) . در اينجا بطء عرضى بعضى از انواع حركت است . ر . ك : اساس الاقتباس / 397 ، التحصيل / 197 و منطق نوين / 642