علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٥٥
پيوست اول :
ب : مبادى تصديقى كه از سويى يا عامّه‌اند يا خاصّه و از سوى ديگر يا ضروريند و يا غير ضرورى كه در نتيجه بر چهار گونه‌اند :
1 - مبادى عامّه : همچو امتناع اجتماع و ارتفاع نقيضين .
2 - مبادى خاصّه كه در هر علمى فرق دارد .
3 - مبادى ضرورى كه اوليات و فطرياتند .
4 - مبادى غير ضرورى كه در واقع اثبات آن در خود علم نمىشود و از آن استفاده مىگردد ، در اين صورت اگر در علم ديگرى اثبات گردد « مصادرات » ناميده مىشود و اگر صرفا مورد قبول قرار گيرد از آن به « اصول موضوعه » تعبير مىگردد .
پيوست اول :
پيوست اول :
علوم مختلف به حسب بهره‌گيرى از مبادى گوناگون ، به علوم برهانى و غير برهانى تقسيم مىگردند . در علوم برهانى مبادى اوليه يكى از گونه‌هاى زير است :
1 - اوليّات ، تصور موضوع و محمول موجب جزم به حكم است ، مانند :
امتناع اجتماع نقيضين ، اصل سبب كافى ، اصل مساوات و غيره .
2 - فطريّات ، حكم با واسطه تصوّر موضوع و محمول حاصل مىشود ، مانند : حكم به زوجيت عدد چهار .
3 - حدسيّات ، از احساس مبادى به طور دفعى به حكم منتقل شويم ، كه در اينجا در واقع حكم با مبادى همگام است و سبب ايجاد آن كمال قوّه عاقله مىباشد .
4 - مشاهدات ، احكام قطعى و جزمى كه به طور مستقيم از طريق حسّ ايجاد مىگردد .