علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٨

مسألهء سادسه در اين است كه نفس بشريّه متّحدند در نوع يا نه

جهت آن كه اين تحديد از براى جزئيّات نفس نيست تا واحد بالنّوع باشند ، و آنچه گفته حدّ واحد اين است كه گفته شد : « كمال اوّل لجسم « 1 » طبيعى آلى ذى حيوة بالقوّة » . و گفته علّامه - رحمه اللّه - بلكه از براى مفهوم نفس است نه از جهت جزئيّات نفس ، و « 2 » اين تحديد « 3 » معنى كلّى است . و همچنين كه اين مفهوم احتمال نوع دارد ، احتمال جنس نيز دارد .

و اگر گويند كه : اين حد كلّى حدّ براى كلّ نفس نفس است ، از جهت آن كه تعقّل نمىشود از كلّ نفس غير آنچه ما گفتيم در تحديد .

منع اين مىكنيم ، و الزام مىكنيم به او دور را ؛ از جهت آن كه مىگوئيم : اشياى متكثره صحيح است جمعشان در حدّ واحد اگر متّحد در ماهيّت نوعى باشند حقيقتا ، و اين ظاهر به نحوى شده باشد .

پس اگر بيابيم و استفاده كنيم وحدت ماهيّت را به سبب اين كه مجملا داخلند در حدّ واحد لازم مىآيد دور از جهت آن كه داخل بودن انسان را در حدّ واحد « 4 » از داخل بودن انسان در حدّ واحد استفاده نموده‌ايم ، يعنى تحديد مشخّص موقوف بر همين تحديد است كه در نوع است پس شىء موقوف بر نفس است « 5 » و تحديد از جهت مفهوم لفظ نفس نيست ، بلكه راجع به حقيقت نفس است در نفس الامر و الّا تعريف ، تعريف اسمى خواهد بود نه حقيقى ؛ پس حدّ مذكور راجع است به حقيقت نفس انسان كه ماهيّت نفس اوست نه مفهوم لفظ انسان

( 1 ) . م : لجسم ( 2 ) . م ، الف : - نه از جهت جزئيات نفس و ( 3 ) . م : + و ( 4 ) . الف : - لازم مىآيد دور . . . واحد ( 5 ) . م ، الف : - يعنى تحديد . . . است