علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤١٦

مسألهء خامسه در تجرّد نفس است

تبدّل نمىشود .

مسألهء خامسه در تجرّد نفس است

مسألهء خامسه در تجرّد نفس است

قال : و هى جوهر مجرّد لتجرّد عارضها . « 1 »

اختلاف نموده‌اند ناس در ماهيّت نفس ، و اين كه آن آيا جوهر است يا نه ؟ و اگر جوهر است آيا مجرّد است يا مادّى است ؟ و مشهور نزد اوايل و جماعتى از متكلّمين مثل بنى نوبخت از اماميّه و مذهب شيخ مفيد از ايشان و غزالى از اشاعره [ الف - 123 ] آن است كه نفس جوهر مجرّد است و نيست جسم ، و نيست جسمانى و اين است اختيار مصنّف ، رحمه اللّه .

و استدلال نموده مصنّف - رحمه اللّه « 2 » - به تجرّد نفس به چندين وجه :

اوّل : آن كه عارض نفس مثل علم مجرّد است . و تقرير اين وجه اين است كه از براى ما معلومات چند هست مجرّده از مواد ، و معلوم است كه متعلّق به آن مجرّد و مطابق آن خواهد بود . پس محلّ آن كه نفس است واجب است كه مجرّد باشد از جهت استحاله حلول مجرّد در مادى .

و در شرح حاج محمود - رحمه اللّه تعالى - در اين متن واقع است به اين عبارت : « إذ لنا أن نتصوّر المعقولات و هو انّما تكون بحصول

( 1 ) . كشف المراد / 184 ( 2 ) . الف : - رحمه اللّه