علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٥

مسألهء خامسه عشر در اين است كه عدم ملكه محتاج است به موضوع

مسألهء خامسه عشر در اين است كه عدم ملكه محتاج است به موضوع

مسألهء خامسه عشر در اين است كه عدم ملكه محتاج است به موضوع

قال - رحمه اللّه - : و يفتقر الى الموضوع كافتقار ملكته . « 1 »

يعنى عدم ملكه نيست عدم مطلق ، بلكه از براى آن حظّى از وجود هست ، و محتاج است به موضوع مثل احتياج ملكه به آن موضوع ، از جهت آن كه عدم ملكه عبارت است از عدم چيزى از موضوع با امكان اتّصاف موضوع به آن چيز ، مثل ماهيّت به وجود ، و نحو عمى كه عدم بصر است نسبت به أعمى ، نه عدم مطلق ، بلكه از چيزى كه شأنش باشد بصر ، پس محتاج است اين عدم به موضوع خاصّ مستعدّ اين ملكه ، مثل اصل ملكه ، و از اين جهت است كه عمى در ديوار نمىباشد به نحوى كه بصر نيز در آن متحقّق نمىشود .

و فاعل « يفتقر » لفظ « عدم » است كه در متن سابق « عدم مثله » گذشت . و ضمير « ملكته » راجع است نيز به عدم مقيد كه در ضمن متن سابق بود .

قال : و يؤخذ الموضوع شخصيّا و نوعيّا و جنسيّا . « 2 »

چون بيان عدم ملكه را نمود كه عدميست از موضوع چنانى ، الحال بيان موضوع آن را نموده كه بعضى موضوع را شخصى اعتبار نموده‌اند ، پس عدم لحيه از مرد خاصّ قريب به لحيه عدم ملكه است ،

( 1 ) . كشف المراد / 40 ( 2 ) . كشف المراد / 40