علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٠

مسألهء سيزدهم در تفريع بر قول به ثبوت معدومات و احوال است

است ، و اگر از صفات لازمه نيستند انقلاب سواد به جوهر و عكسش جايز خواهد بود ، و اين باطل است بالضّروره .

چهارم : اختلاف ايشان است در اثبات صفت جنسى جهت اشياء « 1 » در حين عدم . مثل جوهريّت و سواديّت و آنچه تابع اينها باشد ، مثل حلول در محل و حيّز و ساير توابع اجناس كه موجب اختلاف و تماثل است در جوهر و عرض ، / * الف / 13 / مثل سواد به اين نحو « 2 » كه آيا ثابتند اينها در حال عدم هم يا در حال وجود فقط مىباشند .

رفته است ابو اسحاق بن عيّاش به اين كه ذوات معدومه عاريند از جميع صفات در حال عدم . و جمهور رفته‌اند كه در حال عدم متّصفند به صفات اجناس ، مثل جوهر به جوهريّت ، و سواد به سواديّت . و ابو يعقوب شحّام رفته به اتّصاف اينها در حال عدم به صفات اجناس و غير اينها ، و التزام ثبوت رجل معدومى بر فرس معدومى « 3 » با قلنسوهء « 4 » معدوم و سيف معدوم نموده .

پنجم : اختلاف در مغايرت ما بين تحيّز و جوهريّت نموده‌اند .

رفته است ابو على جبايى و ابن او ابو هاشم ، و ابو الحسين خيّاط ، و ابو القاسم بلخى ، و جمعى از ايشان كه تحيّز مغاير جوهريّت است ، و جوهريّت علّت تحيّز است به شرط وجود . و ابو يعقوب شحّام و غيره گفته‌اند كه اين هر دو متّحدند ، ليكن شحّام گفته كه جوهر حال عدمش حاصل است در حيّز ، و بصرى گفته كه شرط حصولش در حيّز وجود است ، هر چند در حين عدم متحيّز است اگر چه حاصل نيست در

( 1 ) . ن : - جهت اشياء ( 2 ) . ن : - به اين نحو ( 3 ) . م : - معدومى ( 4 ) . قلنسوه : كلاه