مفردات نهج البلاغه ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٥٩
حذو
به مالك اشتر مى نويسد : « فانّ تعاهدك فى السّر لامورهم حدوة لهم على استعمال الامانة » نامهء 53 ، 435 يعنى زير نظر گرفتن كار كارمندان در پنهانى سوق دادن آنهاست بر استعمال امانت و درباره مرگ فرموده : « اعجل حادية » خ 132 يعنى با عجله‌ترين سوق دهنده است .
حذذ
حذذ
: حذّ : سرعت قطع :
« حذ الشى ء حذّا : اسرع قطعه »
از اين ماده فقط يك مورد در « نهج » آمده است آنجا كه در بارهء دنيا فرموده : « الا و انّ الدنيا قد ولّت حذّاء فلم يبق منها الّا صبابة كصبابة الاناء » خ 42 ، 84 بدانيد دنيا به سرعت روگردانده و نمانده از آن مگر ته مانده‌اى مانند ته مانده ظرف آب يا طعام « حذاء » صيغهء مبالغه است .
يعنى بسرعت رونده « ناقهء حذّاء » شتر سريع السير .
حذر
حذر
: ( بر وزن شرف و علم ) : پرهيز .
راغب آن را احتراز از شى ء مخوف گفته است
، « تحذير » وادار كردن به پرهيز و احتراز . از اين ماده بطور وفور در « نهج » آمده است در رابطه با دنيا فرموده « مثل الدنيا كمثل الحبّة ليّن مسّها و السّم النّاقع فى جوفها ، يهوى اليها الغرّ الجاهل و يحذرها ذو اللّب العاقل » حكمت 119 ، مثل دنيا حكايت مار است دست زدنش نرم و زهر كشنده در جوف دارد ، نادان فريفته به آن ميل مىكند ، و عاقل مغزدار از آن احتراز مىكند . و نيز فرموده : « من حذّرك كمن بشّرك » حكمت 59
حذافر
حذافر
: جملگى . همگى :
« اخذه بحذافيره : اى باسره »
اين لفظ سه بار در « نهج » ديده مىشود : « اما و الله ان كنت لفى ساقتها حتى تولّت بحذافيرها ما عجزت و لا جبنت » خ 33 ، 77 ، ظاهرا ضمير « ساقتها » راجع به « بعثت » و ضمير « حذافيرها » راجع به جاهليت است ، يعنى از زمان بعثت رسول الله صلى الله عليه و آله من در طرف و كنار نبوّت بودم ، تا همهء جاهليّت عقب نشينى كرد . و من در آن مدت نه زبون شدم و نه ترسى بر من غلبه كرد و نيز در خطبه 104 ، 146 اين كلمه آمده است .
حذو
حذو
: بريدن چيزى مثل چيز ديگر . اندازه‌گيرى از روى يك چيز . در لغت آمده :
« حذا حذوا و حذاء : قطعها على مثال - حذا النعل بالنعل : قدّرها بها و قطعها على مثالها »
على هذا از آن ، تبعيّت و پيروى نيز مراد است . هشت مورد از اين ماده در