هزار و يك شب ( الف ليلة وليلة ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.١٩
2 - تاريخ كتاب
صورت گرفته ، تأليف شده است .
علمائى كه از اصل كتاب الف ليله بحث كرده‌اند ، همگى اصل شرقى ( ايران و هند و عرب ) را براى آن قائل شده و مخصوصا سيلوستر دساسى
Sylvestre de Sacy
در كتاب
Journ des Savants
معتقد است كه اين كتاب ، زائيدهء فكر عربى است لا غير . و در كلام مسعودى ترديد كرده . ويليام لين
William Lane
انگليسى نيز سخن او را تأييد نموده ، ولى بالاخره در نتيجهء تتبعات و تحقيقات فن هامر پورگشتال آلمانى
Von Hammer - Purgstall
و دغويهء هلندى و استرپ
OestruP
دانماركى ، اين قضيّه چنان كه گفتيم محرز شده است كه كتاب مذكور اصلا در هند بظهور رسيده و سپس در زمان هخامنشيان بايران آمده و در مائهء سوّم هجرى به عربى ترجمه شده و در حدود مائهء پنجم بمصر رفته و بالاخره در آنجا به صورت فعلى درآمده است . در طول اين ازمنه و در طىّ اين اماكن ، دستخوش انواع تحوّل و تبدّل بوده است و آن قدر صورت آن را تغيير داده ، زياده و نقصان و تكرار و تقليد در آن به عمل آورده‌اند كه از اصل هندى و فارسى ، جز حكايات معدودى باقى نمانده . و آن را يكى از فضلا بسبحه تشبيه كرده است كه دانه‌هاى آن مكرّر تغيير يافته و از اصل آن جز رشته‌اى كه آن دانه‌ها را به يكديگر پيوسته ، چيزى باقى نمانده است . « 1 » در ميان علماء شرق‌شناس ، فقط بارون كارادو
Baron Carra de Vaux
مؤلف متفكّرين اسلام
Les Penseurs de P l'Islam
تنها كسى است كه بر خلاف اصل آسيائى كتاب بحث نموده و سعى كرده كه منبع اين كتاب را بآثار ادبى يونان منتسب بدارد .
ولى اين عقيده چنان كه بايد ، مقبول و مدلل نشده است و جز يك حكايت كه در بعضى نسخ خطى الف ليله ديده شده ، ( حكايتى كه مقدم هشتم براى سلطان بيبرس نقل مىكند ) نظير و موازى آن در آثار كلاسيك ( ادبيّات يونان )
( 1 ) - رجوع شود بانسيكلوپدى اسلام Alf Lilawa Laila