نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢١

فصل اول در بيان مصطلحات ارباب اين صناعت

فن هفتم از كتاب نفايس الفنون علم خلاف

آن عبارتست از علم به كيفيت بحث و طرق استدلال آن بر مطالب جهة رعايت مذهب بالزام خصم .

و بعضى اين قسمرا جدل خوانند و تعريف بر اين وجه كنند كه او علمست باستعمال اقيسه مؤلفه از مقدمات مشهوره و مسلمه از براى اقناع آن كه قاصر باشد از درجه برهان بالزام خصم و دفع او و جدل برين تعريف نوعيست از انواع قياس چنان كه در علم منطق بدان اشاره كرده شود انشاء اللّه تعالى .

و بعضى او را علم نظر خوانند و در تعريفش گويند او علميست كه بدآن مطلع شوند بر كيفيت بحث با ديگرى و تاليف مقدمات علمى بر وضعى يا رفعى به وجهى كه چيزى وارد نشود و ما آنچه درين فن مطلوب باشد در پنج فصل ايراد كنيم انشاء اللّه تعالى .

فصل اول در بيان مصطلحات ارباب اين صناعت

بدان كه مناظره نظر است ببصيره از جانب مستدل وسايل در نسبت واقعه ميان دو چيز از براى اظهار صواب . و نظر را ببصيرة قيد كرديم چه نظر به چند معنى ديگر آمده است :

اول بمعنى مطالعه و آن را بفى استعمال كنند چنان كه نظرت فى الكتاب

دوم يعنى شفقت و آن را بلام استعمال كنند چنان كه نظرت لليتيم .

سوم بمعنى عشق آن را با الى استعمال كنند چنان كه نظرت الى سلمى .