نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٨

فايده دوم [ تقسيمات حديث ]

آن است كه مرفوع شود با نبى صلّى اللّه عليه و آله .

و متصل آن استكه سند او بسماع از هر راوى از كسى كه از بالاى او باشد بمنتهى رسد و او را موصول نيز خوانند .

و مرفوع آن استكه اضافه آن خاصه با پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كرده باشند از قول يا فعل يا تقرير او متصل يا منفصل .

و بعضى گفتند آن استكه خاصه صحابى بدان خبر داده باشند از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و مسند و متصل و مرفوع بصحيح و حسن و ضعيف منقسم شوند .

موقوف آنست كه از صحابى روايت كنند متصل يا منقطع و در غير آن اطلاق كنند به شرط تقييد چنان كه گويند وقفه مالك على نافع .

و بعضى فقهاء موقوف را اثر خوانند و مرفوع را خبر و اگر صحابى گويد كنا نفعل و اضافه با زمان پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله كنند آن را . بعضى مرفوع خوانند و بعضى موقوف و همچنين اگر گويد كنا لا نرى بأسا بكذا و رسول اللّه فينايا مرنا بكذا او نهينا عن كذايا من السنة كذا اينجمله را اهل حديث و اكثر اهل علم مرفوع خوانند و بعضى از قبيل موقوف

و مرسل آن استكه تابعى آن را نقل كند از رسول صلّى اللّه عليه و آله بىذكر صحابى چنان كه گويد قال رسول اللّه كذا او فعل كذا و اكثر ائمه اصول گفتند اگر فروتر از تابعى نيز بدينصفت نقل كند آن نيز مرسل باشد .

و منقطع آنست كه اسناد او متصل نشود و بعضى گفتند آنست كه پيش از وصول بتابعى اسناد را در او گم كرده باشند سوا كان محذوفا كالشافعى عن الزهرى او مذكورا مبهما كما لك عن رجل عن الزهرى .

و بعضى از علماء گفتند منقطع آنست كه بر تابعى موقوف باشد يا كسى كه ازو فروتر بود .

و مفصل آنست كه از سند او دو كس يا زياده ساقط شده باشد چنان كه