نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٩
تفسير فاتحة الكتاب
و اياك نعبد مشتمل است بر هر دو . و استعانت در دو چيز خواهند بر تحصيل خير و بر ترك شر .
و اياك نستعين مشتمل است بر هر دو قسم . و هدايت در دو چيز طلبند در معرفت و عبادت .
و اهدنا مشتمل است بر هر دو . و گمراهان دو گروه‌اند اهل ملت و غير ايشان و ضالين مشتمل است بر هر دو .
عبد اللّه عباس فرمود كه او را سبع المثانى بنابر آن خوانند كه حقتعالى او را از براى امت محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم استثناء كرد و ذخيره ايشان گردانيد و غير ايشان را نداد يعنى هفت آيتست مستثنى كرده از براى امت محمّد صلّى اللّه عليه و آله و بعضى ديگر گفتند جهت آنكه نيمه او ثناى پروردگار است و نيمه سؤال بنده .
و گروهى ديگر گفتند بنابر آنكه نازل شد يك بار در مكه و يك بار در مدينه يعنى هفت آيتست كه دو بار نازل شد .
و بعضى ديگر گفتند بنابر آنكه مشتمل است بر دو حق .
يكى حق خالق و دوم حق مخلوق .
و بعضى ديگر گفتند جهت آنكه او متضمن معانى است مشتمل بر مثانى كه هر دو از آن بيك معنىاند :
همچو و الله و رب و رحمن و رحيم و اياك و اياك و صراط و صراط و عليهم و عليهم و غير المغضوب و لا الضالين
و اما سورهء الحمد بنابر آنكه ابتداء او به حمد است و هر كس كه شكر حق تعالى كند غالبا گويد كه الحمد للّه ربّ العالمين .
و اما اساس القرآن بنابر آنكه ابتدا در مصاحف و تلاوت به دو ميكنند يا بنا آنكه در ام گفته شد ،
و اما سورة الشفا و الشافيه بنابر آنكه نقل است از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه او را بر دست بريده خواند شفا يافت و بر مار گزيده خواند شفا يافت فرمود فاتحه