نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٣
فن پانزدهم از كتاب نفايس الفنون علم استيفا كه آن عبارتست
به طرف الحياء فأنا له رقيق بل عتيق و أسير بل طليق تمة الرسالة .
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
فن پانزدهم از كتاب نفايس الفنون علم استيفا كه آن عبارتست
فن پانزدهم از كتاب نفايس الفنون علم استيفا كه آن عبارتست
از معرفت قوانينى كه بدان ضبط دخل و خرج اموال ديوان و كيفيت و كميت محاسبات آن معلوم كنند و در نقل آمده است كه در زمان پيش اينصناعت را نسق و آيينى نبود و كتاب در ضبط اموال ديوان و مصالح مصارف آن هنگام استيفا خبط عشوا ميكردند و بوقت محاسبات عمال و حكام ولايات بنابر آنكه دفتر حساب ايشان مبتر ميبود مقاسات هر چه تمامتر ميكشيدند تا مقر خلافت و مسند امارت بعز ولايت و نور هدايت امير المؤمنين و سيد الوصين اسد اللّه الغالب على بن ابيطالب عليه السّلام مشرف و مزين گشت و عمال واسط و بصره جهت تحقيق محاسبه بكوفه آمدند و با كتاب چند روز در آن باب بحث ميكردند روزى امير المؤمنين على عليه السّلام فرمود :
هل استوفيتم ما على العمال
كتّاب در جواب گفتند « بعد ما تحقق الحال » امير المؤمنين دفتر ايشان را طلب داشت و احتياط ميفرمود ديد كه حسابها بغايت مخبط بود و هيچ ضبط و ترتيبى نداشت در ضمير منيرش كه به حكم لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا مطلع انوار ملك و ملكوت و مظهر اسرار لاهوت و ناسوت بود افتاد كه آن را نسق و ترتيبى بايد و فكر بر آن مصروف داشته از آيت :
ان عده الشهور عند الله اثنا عشر شهرا فى كتاب الله منها اربعة حرم ذلك الدين القيم
اصول و قوانين آن استخراج فرموده و بعد از آن كتاب بهر وقت چيزى زياد