نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩١

فصل چهارم [ امثالى كه با حرف تاء شروع مىشود ]

ل او اينست :

يا خادع البخلاء في أموالهم

و بعضى گويند اين مثل مصراع اول است و مصراع آخرين اينست كه

إن كنت تطمع في نوال سعيّد

و عجم ميگويند آهن سرد ميكوبد .

ب - تفرّقوا أيدي سبا در سبا همزه بود ليكن در مثل تخفيف كرده‌اند و مراد بايدى نفس است و او حالست اما منصوب نكردند بر قياس جهت تخفيف و تقدير چنان باشد كه تفرقوا شاردين يا خود صفة مصدر محذوف باشد بتقدير حذف مضاف يعنى تفرقوا تفرقا مثل ايدى سبا . و بعضى گفته‌اند ايدى جمعست به معنى طريق چنان كه گويند جذبهم يد البحر اى طريقه بر اين تقدير نصبيت او بظرفى بود و تقدير چنين باشد تفرقوا فى طرق سبا . و سبا مردى بود از عرب كه او را ده پسر بود كه شش نفر ايشان به طرف شام رفتند و چهار بجانب يمن و آن جا ساكن شدند و آبيكه از رودخانه يمن به زمين ايشان ميامد در ميان دو كوه حبس كردند و سه در بز آن جا نهادند اول از در فوقانى آب رها ميكردند و چون كمتر ميشدى از وسطانى و على هذا القياس ، چون مال و نعمت بسيار حاصل كردند بطر « 1 » نعمت ايشان را بر آن داشت كه پيغمبر خود را تكذيب كردند پس حقتعالى موشان دشتى را بفرستاد تا ديوارى كه ساخته بودند سوراخ كردند و از هر دو طرف ايشان آب در آمد و اكثر ايشان را هلاك كرد .

ج - ترك الظّبي ظلّه معنى ظل در اين مثل خانه آهو است كه آهو در آن خانه باشد و چون صياد آن جا رسد و آهو را بر انگيزاند آهو از بيم صياد بگريزد و ديگر آن جا نرود . پس گويند ترك الظبى ظله و اين مثل آن جا زنند كه كسى

( 1 ) بطر تكبر است