نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٨١

فايده ششم

يأتلق التّاج فوق مفرقه * على جبين كأنّه ذهب

هشتم - آنكه بر مدح آبا و اجداد اختصار نمايد .

نهم - تبديل صفات چنان كه صاحب شوكتى جاهل جابر را مدح بفضل و زهد و علم و ورع و ديانت كنند و عالمى ضعيف تركيب نحيف به نيت را بقبض و بسط و نهب و سلب و صولت و شوكت و امثال آن ستايش كنند .

دهم - تحسين القبيح چنان كه يكى را كه عاطل بود از محسنات همچون رشاقت قد و ملاحت خد و طراوت جسم و لطافت چشم و سواد زلف و خال و مانند آن ، او را اين معانى اثبات كنند

و قسم ثانى نيز چند نوعست :

اول - تنافر در حروف مثل همخع .

دويم - اخلال و آن يا به نقصان لفظى بود كه معنى آن بدان تمام شود يا بزيادتى چيزى كه بدون آن تمام شود يا فاسد گردد .

سيم - تثليم و آن عبارت است از نقصان كردن كلمه بواسطه وزن يا قافيه چنان كه ابوالصلت گفته

لا أرى من يعينني في حيوتي * غير نفسي إلّا بني إسرال

كه بنى اسرائيل مراد است .

چهارم - تذنيب و آن عكس تثليم است چنان كه كميت گفته :

لا كعبد المليك او كوليد كه مراد عبد الملك است

پنجم - تغيير و آن عبارت است از آنكه كلمه را از صورت او با صورت ديگر گردانند از براى ضرورت چنان كه :

من نسج داود أبي سلام كه مراد سليمانست .

ششم - تفصيل و آن عبارت است از تقديم و تأخير و انفصال در جائى كه