نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٦

فايده پنجم

بدانچه دلالت كند بر غرض و مراد او چنان كه فردوسى در اول قصه رستم و سهراب و كشته شدن او گفته است :

اگر تند بادى بر آيد ز كنج * به خاك افكند نا رسيده ترنج

نه چنان كه در قصيده ذوالرمه افتاده است چه آن قصيده با آنكه غرا و نادر بود چون گفت :

ما بال عينك منها الماء ينسكب .

ممدوح از او اعراض كرد و گفت : اعمى الله عينك و بفرمود تا او را از مجلس بيرون انداختند و همچنين نيز بايد كه در حسن تخلص نيز بكوشد چنان كه اين ضعيف گفته است :

گر نيارد سر بوصلم عرضه دارم شرح خويش * بر همايون درگه صاحب قران روزگار

و اگر التماس كند در آن كوشد كه بنكوترين وجهى ادا كند چنان كه متنبى گويد در اين بيت كه :

و في النّفس حاجات و فيك فطانة * سكوتي بيان عندها و خطاب

و چنان كه فلكى شيروانى كرده است در اين بيت كه :

خسروا با زمانه مىجنگم * كه بغم مىگدازدم هموار

چه بود گر كف تو بردارد * از ميان من و زمانه غبار

و چنان كه بحترى بعبد اللّه بن طاهر نوشته است :

ما ذا أقول إذا انصرفت و قيل لي * ما ذا أصبت من الجواد المفضل

إن قلت أعطاني كذبت و إن أقل * بخل الكريم بماله لم يجمل

فاختر لنفسك ما تشاء فإنّني * لا بدّ أن أخبر إن لم أسئل

گويند او چون بر اين ابيات واقفشد هزار دينار عطا فرموده و اين دو بيت در جواب او نوشت :