نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٣

فايده چهارم

ابو القاسم چون روز شد اهل شهر را از آن خواب اعلام كرد بر سر خاك او رفت و نماز گذارد .

و جمعى از اهل ظاهر گويند انشاء شعر جايز نيست و تمسك ايشان به چند وجه است :

اول آنكه حق تعالى فرمود الشعراء يتبعهم الغاون

دوم قوله تعالى و ما علمناه الشعر و ما ينبغى له

سيم قوله ص لان يمتلى جوف الرجل قيحايريه خير من ان يمتلى شعرا

جواب از اول آنست كه مراد بدان شعرا كسانىاند كه شعر بباطل و مدح بدروغ گفته‌اند و از دويم آنكه ضمير منصوب در علمنا عايد با قرانست نه رسول اللّه و معنى آيه چنين باشد كه ما نياموختيم و فرو نفرستاديم قرآن را بشعرى به دليل آنكه در عقب فرمود ان هو الا ذكر و قرآن مبين و بر تقدير تسلم آيه دليل بود بر آنكه رسول شاعر نباشد نه بر آنكه گفتن شعر يا خواندن آن مر ديگريرا روا نيست . و از سوم آنكه مراد بدانشعر باطل و دروغست .

فايده چهارم

فايده چهارم

اندر شرايط متقرض و آن پنج شرطست .

اول - آنكه او را طبعى موزون بوده باشد تا بر عروض و قوافى كما ينبغى واقفشود .

دوم تصور معانى پسنديده تواند كرد .

سوم - آنكه معانى را بتركيبى مناسب ادا تواند كرد .

چهارم - آنكه اسباب معاش او به قدر كفاف مهيا باشد تا همگى خاطر به تحصيل آن مصروف نگردد .

پنجم آنكه باعث بر آن محقق گردد و آن چند چيز تواند بود :

اول - تشوق به عالم ملكوت و حضرت جبروت يا بواسطه جذبات ربانى يا به طريق رياضت و تسخير قواى جسمانى و تحصيل كمالات نفسانى .