نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٠

فصل دوم در بيان بحور اشعار عرب و عروض و ضرب و زحاف آن

مقفرات دارسات * * مثل آيات الزبور

سوم محذوف چنان كه :

ما لما قرّت به العي * نان من هذا ثمن

و سريع - در اصل مستفعلن مستفعلن مفعولات است و اين بحر نيز تمام مستعمل نيست و او را چهار عروضست و هفت ضرب . عروض اول مطوى مكسوف بر وزن فاعلن و او را سه ضربست : اول مطوى موقوف بر وزن فاعلان چنان كه .

ازمان سلمى لا يرى مثلها الرا * ؤن فى شام و لا فى عراق

دويم مانند عروض چنان كه :

هاج الهوى رسم بذات الغضا * مخلولق مستعجم دارس

سيم اصلم بر وزن فعلن چنان كه :

قالت و لم تقصد لقبل الخنا * مهلا فقد ابلغت اسماعى

عروض دوم - مجهول مكسوف بر وزن فعلن و او را دو ضربست اول مانند او چنان كه :

النشر مسك و الوجوه دنا * نير و اطراف الاكف عنم

دويم اصلم چنان كه :

يا ايّها الزّارى على عمرو * قد قلت فيه غير ما تعلم

سيم عروض مشطور موقوف چنان كه الحمد لله الوهاب المنان

عروض چهارم - مشطور مكسوف چنان كه يا صاحبى رحلى اقلّا عذلى

منسرح - مستفعلن مفعولاتن مستفعلن است دو بار او را سه عروضست . عروض اول سالم او را يكضربست مطوى چنان كه :

انّ ابن زيد ما زال مستعملا * بالخير يفشى فى مصره العرفا