نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢١

فن هشتم از مقاله اولى از قسم اول از كتاب نفايس الفنون علم بديع

مقلوب عنه را حذف كنند و بقيه را قلب چنان كه سنائى گفت در مدح على عليه السلام

حسن او چون عظيم بود و خطير * گشت مقلوب او سحاب مطير

و اين پسنديده نيست .

هفتم - رد العجز على الصدر واو را مطابق و مصدر نيز خوانند و آن پانزده نوع مىباشد :

اول - آنكه لفظ صدر و عجز به صورت و معنى متفق باشند چنان كه :

سكران سكر هوى و سكر مدامة * انى يفيق فتى به سكران

و از پارسى اين ضعيف گويد :

شمار جفاهاى آن بىوفا * چو دانم كه هست آن فزون از شمار

دوم آنكه در لفظ متفق باشند نه در معنى و اين قسم بهتر از اول باشد چنان كه

ذوائب سود كالعناقيد ارسلت * فمن اجلها منّا النّقوس ذوائب

و از پارسى :

هواى ترا ز آن گزيدم به عالم * كه پاكيزه‌تر از سرشك هوائى

گر آئى و اينحال چاكر ببينى * كنى رحم و در وقت زى من گرائى

سيم - آنكه در معنى ملاقى باشند نه در لفظ چنان كه اين ضعيف گويد .

تعانقته يوم الفراق و قلته * لئن ساعد الايام متّ معانقا

و از پارسى هم گويد :

مراد من اندر جهان بيش از اين نيست * كه با دوست يكدم نشينم بكام

و ديگرى گويد :

بيمين تو ملك داده يسار * بيسار تو عدل خورده يمين

چهارم - آنكه در اشتقاق ملاقى يكديگر شوند و در صورت مختلف چنان كه

ضرائب ابدعتها فى السّماح * فلسنا نرى لك فيها ضريبا

پنجم - آن كه در اشتقاق ملاقى باشد و در صورت متفق چنان كه حريرى گفت :