منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٥

خطبه 1

در جلالش عقل و جان فرتوت شد * عقل حيران گشت و جان مبهوت شد ( 1 )

« الّذى ليس لصفته حدّ محدود » آن خدايى كه نيست صفات كمال او را غايتى و نعوت جلال او را نهايتى . عطّار :

هست عقل و جان و دل محدود خويش * كى رسد محدود در معبود خويش

واصفان را وصف او در خورد نيست * لايق هر مرد و هر نامرد نيست

قوله - عليه السلام - : ( 2 )

« حدّ محدود » ، مثل قولهم « شعر شاعر » و مىتواند كه معنى « ليس لصفته حدّ » ، اين باشد كه او را صفتى نيست تا حدّى داشته باشد كقول العرب : « و لا أرى الضبّ بها يتحجّر » أى لا ضبّ بها فيتحجّر . و مؤيّد اين معنى است قوله - عليه السلام - ( 3 )

بعد ذلك : « و لا نعت موجود » و صفت او نعت موجود ندارد . عطّار :

هر كسى از تو نشانى داد باز * خود نشان نى از تو اى داناى راز

جملهء عالم به تو بينم عيان * وز تو در عالم نمى بينم نشان

و بيان آنكه حقّ تعالى منفى الصفة است در قوله - عليه السلام - : ( 4 )

« و كمال الإخلاص له نفى الصّفات عنه » ( 5 )

خواهد آمد .

« و لا وقت معدود » و صفت او وقتى كه داخل شود در عدّ و شمار ندارد .

لتقدسّه تعالى عن إحاطة الزمان به ، بلكه من الأزل إلى الأبد نزد او يك آن است .

مولانا :

( 1 ) دا ، مج : از ابتداى بيت ( برتر از علمست و . . . ) تا همين بيت محذوف

( 2 ) دا ، مج : عليه الصلاة و السلام و التحيّة و الإكرام

( 3 ) دا ، مج : عليه الصلاة و السلام

( 4 ) دا ، مج : عليه الصلاة و السلام و التحيّة و الإكرام

( 5 ) نهج البلاغه : خطبهء اوّل ، سطر 7