منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٩

خطبه 186

ز قوم آموز سرّ لا يزالى * جهان افروز اقليم معالى

مجالس گوى راز پادشاهى * معمّادان اسرار الهى ]

صلّى اللّه عليه و على آله : « إنّ اللّه تعالى ما حلّ فى شيء و ما غاب عن شيء . » ( 1 )

جهان از تو پر و تو در جهان نه * همه در تو گم و تو در ميان نه

فهو المحدود بكلّ حدّ و منزهّ عن كلّ حدّ .

رباعى :

شاهى كه نه با ماست نه بى ماست كجاست * گنجى كه نه زيرست و نه بالاست كجاست

اينجا و آنجا نيست بگو راست كجاست * عالم همه اوست آنكه بيناست كجاست

فى الفتوحات المكّية ( 2 )

: « العارف لا ينظر العالم من حيث عينه ، و إنّما ينظره من حيث هو مظهر لصفات الحقّ . فالعين هالكة ، و الصفة قائمة . » رباعى :

آمد آمد آن كه نرفت او هرگز * خالى نبُدْ آن آب در اين جو هرگز

او نافهء مشك است و همه بوى وييم * از مشك جدا تو ديده‌اى بو هرگز

و همچنين ملاحظه بايد كرد معنى آنچه گذشت از مغايرت ذات حقّ تعالى با ذوات اشيا با اتّحاد در كلام فتوحات : « فهو عين كلّ شيء فى الظهور ، ما هو عين الأشياء فى ذواتها - سبحانه و تعالى - بل هو هو و الأشياء أشياء . » تمام آنچه مذكور شد از ارتباط بين الحقّ و العالم در مثال شعاع نور آفتاب از زجاجه به خانهء مسدوده - همچنان چه گذشت - ظاهر مىشود . فإنّ الأمثال للقلوب كالمرائى للعيون . و للهّ المثل الأعلى أوّلا نور شمس نه داخل است در

( 1 ) بحار الأنوار ، ج 93 ، ص 204 .

( 2 ) الفتوحات المكّية ، ج 11 ، ص 452