منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٤

خطبه 186

خطبه 186

خطبه 186

و من خطبة له - عليه الصّلوة و السّلام - ( 1 )

[ فى التّوحيد ، و تجمع هذه الخطبة من أصول العلوم ما لا تجمعه خطبة در توحيد ، و جمع مىكند اين خطبه از اصلهاى علمها آنچه جمع نمى كند آن را هيچ خطبه ] « ما وحدّه من كيفّه ، و لا حقيقته أصاب من مثلّه ، » توحيد او نكرده آن كس كه اثبات چگونگى ( 2 )

كرده او را ، و نه به حقيقت او رسيده كسى كه اثبات مثل كرده او را .

« و لا إياّه عنى من شبهّه ، و لا صمده من أشار إليه و توهمّه . » و نه او را خواسته كسى كه تشبيه كرده او را ، و نه قصد او كرده كسى كه اشاره كرده به او و توهّم كرده او را .

فمن أشار إليه فقد أشار إلى غيره فلم يتحقّق قصده إياّه . و مدار هذه الإشارات على أنهّ تعالى غير معلوم الذات بالكنه .

« كلّ معروف بنفسه مصنوع ، و كلّ قائم فى سواه معلول . » هر شناخته شدهء كنه او ، ساخته شدهء صانع است ، و هر ثابت در غير او ، معلول علّت است و محتاج به محلّ .

« فاعل لا باضطراب آلة ، مقدّر لا بجول فكرة ، » كنندهء فعلهاست نه به حركت آلت ، تقدير كننده است اشيا را نه به گردانيدن انديشه .

و كونه مقدّرا كونه معطيا لكلّ مستحقّ مقدار ما يستحقهّ و يقبله من كمال الوجود و لواحقه من أجل و رزق و نحوهما .

( 1 ) نهج البلاغه ، خطبهء 186

( 2 ) حاشيهء مر : الكيفية فى اللغة ، الصفة و الحال التي عليها الشيء ، و فى الإصطلاح العلمى هيئة قارّة فى المحلّ لا توجب اعتبار وجودها نسبة إلى أمر خارج عنه و لا قسمة فى ذاته و لا نسبة واقعة فى أجزائه . ( ش )