منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٠

خطبه 152

« و باشتباههم على أن لا شبيه ( 1 )

له . لا تشتمله ( 2 )

المشاعر ، » - و هى الحواسّ - و دالّ است به مشابه ( 3 )

بودن خلايق به يكديگر بر آنكه او شبيهى ندارد ، و شامل او نمى شود حاسهّ‌ها .

« و لا تحجبه السّواتر » و حاجب او نمى گردد سترها .

و نبهّ على دليل جميع ما ذكر من الاعتبارات الخمسة بقوله : « لافتراق الصّانع و المصنوع ، و الحادّ و المحدود ، و الرّبّ و المربوب ، » يعنى از براى از يكديگر جدا شدن خالق از مخلوق ، و شناساننده از شناخته شده ، و پروردگار از پرورده شده .

قال الشارح : « و بيانه أنّ لكلّ من الصانع و المصنوع صفات يخصهّ بها يفارق الآخر .

و تقرير الحجّة أنّ المخلوقية و الحدوث و الاشتباه و الملموسية بالمشاعر و الحجب بالسواتر من الصفات المختصّة بالمصنوع و المحدود و المربوب ، فيجب أن ينزهّ الصانع الحادّ ربّ الكلّ عنه . » « الأحد لا بتأويل ( 4 )

عدد ، » احد است نه به معنى آنكه يكى از عدد است . يعنى او يك است ، نه يكم تا او را دوم و سوم باشد . يعنى تعدّد در او نيست نه وجودى و نه نسبى ، به آنكه واحدى از متعدّد باشد كه نسبت نصفيت و ثلثيت و ربعيت و غيرها با اعداد موجودات داشته باشد . زيرا كه موجود بيش [ از ] يك ذات نيست ، و از تعدّد مرايا ، تعدّد وجه ظاهر در آن لازم نمى آيد . قال فى موضع آخر : ( 5 )

« واحد لا بعدد » .

« الخالق لا بمعنى حركة و نصب ، » خالق است و در خالقيت منزهّ است از

( 1 ) نهج البلاغه : لا شبه .

( 2 ) همان : لا تستلمه

( 3 ) مج ، دا : مشابهه .

( 4 ) نهج البلاغه : بلا تأويل

( 5 ) همان : خطبهء 185