منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢١

عبد الباقى صوفى تبريزى ، مؤلّف منهاج الولاية

از حكايات قابل توجهّ و نقل شده در متون مختلف ، دعوت شاه عبّاس بزرگ موقع بناى مسجد جامع عبّاسى از او براى نوشتن كتيبه‌هاى آن مسجد است كه شاه عبّاس ، محمّد حسين چلبى را به دنبال عبد الباقى فرستاد تا براى انجام اين امر از بغداد به اصفهان بيايد ، امّا وى دعوت شاه را نپذيرفت . در برخى از متون آمده كه پس از فتح قندهار توسّط شاه عبّاس ، عبد الباقى دعوت شاه را اجابت كرد و به اصفهان آمد و كتيبهء مسجد جامع را نگاشت . امّا در رياض العارفين چنين آمده كه پس از فتح بغداد ، عبد الباقى را براى نوشتن كتيبهء مسجد به اصفهان آوردند .

شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة گفتهء دوم را صحيحتر مىداند ( 1 )

و در ريحانة الأدب و دانشمندان آذربايجان نيز همين گفتهء دوم چنين نقل شده كه شاه عبّاس پس از گرفتن بغداد ، عبد الباقى را به اصفهان برد و او را وادار كرد تا كتيبهء مسجد را بنويسد . ( 2 )

خطوط گنبد بزرگ و صفحهء مقابل و طاق در مسجد جامع عبّاسى از اوست ( 3 )

.

اين قطعه در حكايت از اوست : ( 4 )

در قصهّ شنيديم كزين پيش بزرگى * يك بدرهء ( 5 )

زر داد به يك بيت فلانى

ما هم به طمع ، پيش بزرگان زمانه * بستيم ميانىّ و گشاديم زبانى

برديم بسى رنج و نشد حاصل از اين كار * جز خوردن خونى و بجز كندن جانى

گر تربيت اين است بسا كاهل سخن را * دل تافته گردد چو تنور از پى نانى

عنقا ( 6 )

و كرم هر دو يكى دان كه از ايشان * جز نام نيابند به تحقيق نشانى

اى اهل هنر ، قصهّ همين است كه گفتيم * هان تا نفروشيد يقينى به گمانى

اين ابيات نيز از اوست :

( 1 ) الذريعة ، ج 9 ، ص 123

( 2 ) ريحانة الأدب ، ج 2 ، ص 211 دانشمندان آذربايجان ، ص 144

( 3 ) تذكرهء خطّ و خطّاطان ، ميرزا حبيب اصفهانى ، ترجمهء چاوش اكبرى ، ص 77

( 4 ) ريحانة الأدب ، ج 2 ، ص 212 تذكرهء خطّ و خطّاطان ، ص 76

( 5 ) بدره : هميان كه در آن هزار يا ده هزار و يا هفت هزار درهم و دينار باشد .

( 6 ) عنقا : سختى و بلا 7 . تذكرهء خطّ و خطّاطان ، ص 76