منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١١
خطبه 1
« موجود لا عن عدم » سابق فيكون حادثا زمانيا . و قال باب مدينة علمه و مخزن حقائق سرهّ - عليه و عليه الصلاة و السلام - : ( 1 )
« ليس فى الأشياء بوالج و لا عنها بخارج . »
اى درون جان ، برون جان تويى * هر چه گويم ( 2 )
آن نهاى و آن تويى
« لم يحلل فى الأشياء فيقال : هو فيها كائن ، و لم ينأ عنها فيقال : هو منها بائن » ( 3 )
.
در همهاى ، با همه در گفتگوى * بى همه و با همه در جستجوى
و قال فى الفصوص : ( 4 )
« و هو محدود بكلّ حدّ و منزهّ عن كلّ حدّ » . رباعى :
اى غير تو در همه جهان مويى نه * جز روى تو در هر دو جهان رويى نه
از هر سويى كه بنگرم در دو جهان * آن سوى تويى و ليكن از سويى نه
يروم العارفون أن يفصلّوه تعالى من العالم و يرومون أن يجعلوه عين العالم فلا يتحقّق لهم ذلك . فهم يعجزون فتكّل أفهامهم و يتحيّر عقولهم و تتناقص ( 5 )
عنه فى التعبير ألسنتهم . فيقولون فى وقت هو ، و فى وقت ما هو ، و فى وقت ما هو هو فلا يستقرّ فيه قدم و لا يتّضح لهم طريق أمم . عطّار :
آن زمان كو را نهان جويى عيانست * و آن زمان كو را عيان جويى نهانست
ور به هم جويى چو بى چونست او * آن زمان از هر دو بيرونست او
قال فى الباب الثاني من الفتوحات : ( 6 )
« اعلم أيّها المتلقّى أنهّ كلّ ما دخل لك تحت الحصر ، فهو مبدع أو مخلوق و هو محلّك . فلا تطلب ( 7 )
الحقّ لا من داخل و لا من خارج : إذا الدخول و الخروج ، من صفات الحدوث . فانظر الكلّ فى الكلّ تجد الكلّ . »
( 1 ) نهج البلاغه : خطبهء 186 .
( 2 ) دا : گوييم
( 3 ) نهج البلاغه : خطبهء 65 .
( 4 ) فصوص الحكم ، ص 68
( 5 ) دا : يتناقض .
( 6 ) الفتوحات المكّية ، چ عثمان يحيى ، ج 1 ، ص 281
( 7 ) دا ، مج : يطلب