امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٣

اجاره‌نشين خوش‌نشين است

اتفاق آسمانى كند تدبيرهاى مرد باطل .

( بدين زودى ندانستم كه ما را سفر باشد بعاجل يا بآجل * و ليكن . . . )

منوچهرى .

اتق شر من احسنت اليه

. از زيان و آسيب آنكه به دو نيكوئى كردهء پرهيز كن . تمثل :

گفت حق است اين ولى اى سيبويه * اتق شر من احسنت اليه .

مولوى .

نظير : سزاى نيكى بديست . سمن كلبك يأكلك . مالى ذنب الا ذنب صحر .

با هركه دوستى خود اظهار ميكنم * خوابيده دشمنى است كه بيدار ميكنم .

اتقوا فراسة المؤمن

. بپرهيزيد از تيز مغزى مؤمنان . اقتباس از حديث : اتقوا فراسة المؤمن فانه ينظر بنور اللّه . تمثل :

تو اگر مؤمنى فراست كو * ور شدى مؤتمن حراست كو

فال مؤمن فراست نظر است * وين ز تقويم و زيج ما بدر است

مؤمن از رنگ چهره برخواند * هرچه دانا ز دفترش داند

دل مؤمن بسان آينه است * همه نقشى در او معاينه است .

اوحدى .

اتقوا من غضب الحليم

. از خشم بردباران پرهيز كنيد . تمثل :

بگاه صلح سبكروح‌تر ز حلم شجاع * بروز حرب گرانمايه‌تر ز خشم حليم .

رونى . نظير :

تو از بردباران بدل ترس دار * كه از تند در كين بتر بردبار .

اسدى .

كمان تا فزونتر بود خم پذير * فزون باشدش سختى زخم تير .

اسدى .

بر آن منگر كه دريا رام باشد * بر آن بنگر كه بىآرام باشد .

ويس و رامين از آن مترس كه هاىوهو دارد ، از آن بترس كه سر به تو دارد .

اتقو من مواضع التهم

. از بهتانگاهها اجتناب ورزيد . نظير : من دخل مداخل السوء اتهم . دع المعاجيل لطمل الا رجل . من كان يؤمن باللّه و اليوم الاخر فلا يقفن مواقف التهم . حديث .

جائى منشين كه چون نهى پاى * تهمت‌زده خيزى از چنان جاى

صوفى كه رود بمجلس مى * وقتى بچكد پياله بر وى

چون شهره شود عروس معصوم * پاكى و پليديش چه معلوم .

امير خسرو .

چون من خلوت‌نشين باشم تو مخمور * ز تهمت راى مردم كى شود دور .

نظامى .

اثبات شيئى نفى ماعدا نمىكند

. لازمهء بودن چيزى نبودن ديگرى نيست .

اثر النجابة ساطح البرهان

. ( فى المهد ينطق عن سعادة جده . . . ) نظير :

ان الجواد عينه فراره . نظر به حال تو پيداست كز بزرگانى .

اثر نالهء نى نيست مگر از نائى .

( جنبش خلق جهان از نفس رحمت تست . . . )

قاآنى .

اجاره‌نشين خوش‌نشين است

. مستأجر تحمل سوء رفتار همسايگان و خرابى خانه و بدى هوا و آب و امثال آن نكند . نظير :