امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٩

ابلهى ديد اشترى بچرا * گفت نقشت همه كژ است چرا گفت اشتر كه اندرين پيكار * عيب نقاش ميكنى هش دار در كژيم مكن بعيب نگاه * تو ز من راه راست رفتن خواه .

ابله آن گرگى كه او نخجير با شير افكند .

ابله آن گرگى كه او نخجير با شير افكند .

( . . . احمق آن صعوه كه او پرواز با عنقا كند * نه هر آنكو مال دارد ميل زى ملكت كند

نه هر آنكو تيغ دارد قصد زى هيجا كند . )

منوچهرى . رجوع به : مثل قبل شود .

ابله به ابله خوش است

ابله به ابله خوش است

. نظير : خر بنده بخانهء شتربان آيد .

ابله را در سخن توان دانست

ابله را در سخن توان دانست

. قرة العيون . نظير : المرء مخبوفى طى لسانه .

الكلام صفة المتكلم . روستائيرا واگذار تا خود گويد . سخن آئينهء مرد سخنگوست . سخن گواه حال گوينده است . مرد را در سخن توان شناخت . پستهء بىمغز چو دهان باز كند رسوا گردد المرء فى طى لسانه لا فى طيلسانه .

تا مرد سخن نگفته باشد * عيب و هنرش نهفته باشد .

سعدى .

آدمى مخفى است در زير زبان * اين زبان پرده است بر درگاه جان .

مولوى .

من لم يكن عنصره طيبا * لم يخرج الطيب من فيه .

چه نيكو داستانى زد يكى دوست * كه خاموشى ز نادان سخت نيكوست .

ويس و رامين .

ز دانش چو جان ترا مايه نيست * به از خامشى هيچ پيرايه نيست .

فردوسى .

كسى كز او هنر و عيب بازخواهى جست * بهانه‌ساز و بگفتارش اندر آر نخست

سفال را بتپانچه‌زدن به بانگ آرند * ببانگ گردد پيدا شكستگى ز درست .

رشيدى سمرقندى

زبان در دهان اى خردمند چيست * كليد در گنج صاحب هنر

چو در بسته باشد چه داند كسى * كه گوهرفروش است يا پيله‌ور .

سعدى .

ابله گفت و كاهل باور كرد

ابله گفت و كاهل باور كرد

. جامع التمثيل . مرد تن آسان حتى گفته ابلهى را بهانهء كار نكردن خود كند .

ابله مادرزاد را دارو مدهيد

ابله مادرزاد را دارو مدهيد

. انوشيروان . از راحة الانسان . تمثل :

و بعض الداء ملتمس شفاه * و داء النوك ليس له دواء .

قيس ابن خطيم .

ابلهى ديد اشترى بچرا * گفت نقشت همه كژ است چرا گفت اشتر كه اندرين پيكار * عيب نقاش ميكنى هش دار در كژيم مكن بعيب نگاه * تو ز من راه راست رفتن خواه .

ابلهى ديد اشترى بچرا گفت نقشت همه كژ است چرا گفت اشتر كه اندرين پيكار عيب نقاش ميكنى هش دار در كژيم مكن بعيب نگاه تو ز من راه راست رفتن خواه .

سنائى . نظير :

هرچيز كه هست آنچنان مىبايد * آنچيز كه آنچنان نمىبايد نيست .

خيام « 1 »

لبس فى الامكان ابدع مما كان . غزالى « 2 » هرچيزى بجاى خويش نيكوست . شبسترى .

هرچيز كه هست آنچنان مىبايد * ابروى تو گر راست بدى كج بودى .

اندرين ملك چو طاوس به كار است مگس .

سنائى . لا معطل فى الوجود .

شاه را چون خزانه آرايد * چيز بدهم چو نيك در بايد .

سنائى .

اژدها گرچه عمر كاهانست * هم نگهبان گنج شاهانست .

( 1 ) اين رباعى را به خواجه طوسى نيز نسبت دهند ، ( 2 ) tout est au mieux dans ie meilleur des mondes possibles .