امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٥
آهنى را كه موريانه بخورد * نتوان برد از او بصيقل زنك
از اين در كآمدى نوميد برگرد * ببيهوده مكوب اين آهن سرد .
ويس ورامين .
چند كوبى آهن سردى زغى * در دميدن در قفس هين تا بكى .
مولوى .
ان كنت تطمع فى عصيدة خالد * هيهات تضرب فى حديد بارد .
ز ديوانهء كرد روزى سؤال * سليمان مرسل عليه السلام
كه چون بينى اين مملكت كز پدر * مرا مانده با اين همه احتشام
چه خوش گفت ديوانه او را جواب * كه چون نيست اين مملكت مستدام
پدر مدتى آهن سرد كوفت « 1 » * تو در باد پيمودنى « 2 » صبح و شام .
ابن يمين .
يا خادع البخلاء فى اموالهم * هيهات تضرب فى حديد باد .
رجوع به : آب با غربال پيمودن ، شود .
آهنگرى كارى نيست آهن را پهن كردى بيل مىشود درازش كردى ميل
آهنگرى كارى نيست آهن را پهن كردى بيل مىشود درازش كردى ميل
. بتعريض كسى كه صنعت يا عملى را سهل شمارد گويند . نظير : قاشق ساختن كارى ندارد يك مشت ميزنى پهن مىشود دمش را ميكشى دراز مىشود .
آهنى را كه موريانه بخورد * نتوان برد از او بصيقل زنك
آهنى را كه موريانه بخورد نتوان برد از او بصيقل زنك
( بر سيه دل چه سود خواندن وعظ * نرود ميخ آهنين بر سنگ . . . )
سعدى .
تأثير تربيت را در طباع بشر و حتى حدى معين از آن را در ساير انواع حيوان نه تنها هيچيك از طوايف و اقوام بشر در هيچ عصر انكار نكرده‌اند بلكه هميشه عمل و رفتار خود را با آن مطابقت داده‌اند .
مرغ خانگى در ساعت برآمدن جوجه از تخم طريق چيدن دانه را به او مىآموزد و در ساعت ديگر با آوازى خاص ، لزوم احتراز از كلاغى را كه در هواى مجاور مىپرد ، القا مىكند .
خشن‌ترين صوتى كه از گلوى يك زن هتانتو خطاب بكودك او برمىآيد ، عتابى تربيتى است . كدام يك از ما پس از شنيدن مجلسى ، چند ساعت يا چند روز در زشتى انديشه و درشتى رفتار خويش بهترى و نرمى نديده‌ايم ؟ فرق روشن قلت جنايات در شبه جزيزيره اسكانديناوى و سوئيس و كثرت آن در چين و كره مبتنى بر تأثير تام پرورش در آدمى است . قاطبهء انبياء و اولياء و قريب بهمهء حكما نظرا و عملا صاحب اين عقيده بوده‌اند و احدى از ما در هيچ موقع از نصح و اندرز فرزند و زن و ديگر زيردستان خوددارى نكرده است و حضرت شيخ اجل سعدى بشهادت يك ديوان « شيوهء زهد و طامات و پند » ، خود نمايندهء بزرگ طرفداران تأثير تربيت است . قطعهء فوق و بيت ، پرتو نيكان نگيرد آنكه بنيادش بد است تربيت نااهل را چون گردكان بر گنبد است . و نظاير اين دو كه گاهى در كلمات شيخ
( 1 ) وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ مِنَّا فَضْلًا يا جِبالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَ الطَّيْرَ وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ * أَنِ اعْمَلْ سابِغاتٍ وَ قَدِّرْ فِي السَّرْدِ . قرآن كريم سورهء 34 . آيهء 10 . ( 2 ) وَ لِسُلَيْمانَ الرِّيحَ عاصِفَةً تَجْرِي بِأَمْرِهِ . الايه قرآن كريم . سورهء 21 . آيهء 81 .