امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٣

آه صاحب درد را باشد اثر .

همداستان * كه . . . هم آشفته را هوش و درمان شود

شتاب و بدى كار اهريمن است * پشيمانى و رنج جان و تن است . )

فردوسى .

رجوع به : مثل قبل و نيز رجوع به آن ميوه كه از صبر برآمد شكرى بود ، شود .

آه سرد را از دل ( يا از دل پر درد ) كشيدن

آه سرد را از دل ( يا از دل پر درد ) كشيدن

. تعبيرى ساير و مثلى است ، كه بجاى آه عميق و طويل كشيدن مستعمل است ، تمثل :

بحسرت دمى كودكان را بديد * يكى آه سرد از جگر بركشيد .

نصر اللّه فلسفى .

نظير : كتنفس الصعداء .

آه سعدى اثر كند در سنگ * نكند در تو سنگدل اثرى .

آه سعدى اثر كند در سنگ نكند در تو سنگدل اثرى .

سعدى . نظير :

إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ . قرآن كريم . سورهء 27 . آيهء 82 .

گوش اگر گوش تو و ناله اگر نالهء من * آنچه البته به جائى نرسد فرياد است .

لقد اسمعت لو ناديت حيا * و لكن لا حيات لمن تنادى .

يك گوشش در است يك گوشش دروازه . چه به من گو چه بدر گو چه بخر گو . از يك گوش ميگيرد از يك گوش در مىكند . قد جعل احدى اذينه بستانا و الاخر ميدانا . شتر نقاره‌خانه است . شتر زنبورك‌خانه است . اسب نقاره چيست . گوشش پر است . بيدى نيست كه از اين بادها بلرزد . من گوش استماع ندارم لمن تقول . سعدى . كر مصلحتى دوا ندارد .

بيكى در درآيد از گوشش * بدگر در برون كند هوشش .

سنائى .

اى بديدن كبود و خود نه كبود * آتش از طبع و در نمايش دود .

وى دو گوش تو كر مادرزاد * با توام گرمى و عتاب چه سود .

منطور بن نوح بن منصور سامانى .

آه صاحب درد را باشد اثر .

آه صاحب درد را باشد اثر .

( گر بود در ماتمى صد نوحه‌گر . . . )

عطار .

نظير :

نوحه‌گر كز پى تسو « 1 » گريد * او نه از چشم كز گلو گريد .

سنائى .

مادر را دل سوزد دايه را دامان . ليست النائحة الثكلى كالمستاجره . جگر جگر است و دگر دگر . اهل القتيل يلونه . غريبه غريبه است . غريبه را بكشى غريبه است .

چو پيوستهء خون نباشد كسى * نبايد از او بود ايمن بسى .

فردوسى .

فرزند كسى نمىكند فرزندى * ور طوق طلا بگردنش بربندى .

ابنك ابن بوحك ، يشرب من صبوحك . اگر تو عمهء من مادرستم . مادر نسوخت مادر اندر سوخت ! ز مادر مهربانتر دايه خاتون ! دايه از مادر مهربانتر ! الكلام اذا خرج من القلب دخل فى القلب .

سخن كز دل برون آيد * نشيند لاجرم بر دل .

سعدى .

سخن گر دل آيد بود دلپذير .

نظامى . دايهء از مادر مهربانتر را بايد پستان بريد .

( 1 ) تسو بفتح تا يكى از 24 قسمت دينار است و در اينجا از آن مطلق اجر و مزد نقدى اراده شده است .