امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٥

آنجا رو كه بخوانند نه آنجا كه برانند

در طنز و توبيخ سكوت و آرامشى پس از هيجان و انقلابى از روى حق بدين شعر تمثل كنند .

( از تنگى چشم فيل معلومم شد * ك . . . . )

تمثل :

درويش و گدا بندهء اين خاك درند * آنان كه غنىترند محتاج‌ترند .

سعدى .

نظير :

گدا را كند يك درم سيم سير * سليمان بملك عجم نيم سير .

سعدى .

مرغ هرچه فربه‌تر تخم دانش تنگ‌تر .

آنان كه محيط فضل و آداب شدند در جمع كمال شمع اصحاب شدند ره زين شب تاريك نبردند برون گفتند فسانه‌اى و در خواب شدند .

خيام .

نظير :

جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه * چون نديدند حقيقت ره افسانه زدند .

حافظ .

برو اى زاهد خودبين كه ز چشم من و تو * راز اين پرده نهانست و نهان خواهد بود .

حافظ .

سودائيان عالم پندار را بگوى * سرمايه گم كنيد كه سود و زيان يكيست .

حافظ .

. ( ببخشاى ك . . . . ) سعدى .

. در جواب كسى كه فضايل خود برشمارد بيشتر بطريق مزاح يا انكار گويند . نظير : قسم بر منكر است . قسم مخور باور كردم .

بىقسم قبول دارم .

آن الاچيغ بلند تركمان پست باشد پيش‌پاى پيلبان .

مولوى

( پيرند چرخ و اختر بخت تو نوجوان . . . . )

ظهير فاريابى .

( . . . چون زاد همان زمان بميرد . )

مسعود سعد .

حق اين حد بدبينى را البته از اين شاعر ستم‌ديده نميتوان گرفت . ليكن درهرحال بايد با خواجه شمس الدين محمد حافظ گفت :

شراب لعل و جاى امن و يار مهربان ساقى * دلا كى به شود كارت اگر اكنون نخواهد شد .

حافظ .

( . . . . و آن پادشا كه مال رعيت خورد گداست . )

پروين .

. ديگر براى او بازگشت نيست . بار ديگر مقام رفته را بدست نكند .

. نظير :

ناخوانده بخانهء خدا نتوان رفت .

تات نپرسند همى باش گنگ * تات نخوانند همى باش لنگ .

مسعود سعد .