امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٦

تو ناز كنى و يار تو ناز * چون ناز دو شد طلاق خيزد

تو گر پيش شمشير مهر آورى * سرت گردد آسوده از داورى .

تو گر پيش شمشير مهر آورى سرت گردد آسوده از داورى .

فردوسى .

رجوع به : با بدان بد باش . . . ، شود .

تو گر بنده‌اى خون شاهان مريز * كه نفرين بود بر تو تا رستخيز .

تو گر بنده‌اى خون شاهان مريز كه نفرين بود بر تو تا رستخيز .

فردوسى .

تو گرو بردى اگر جفت و اگر طاق آيد .

تو گرو بردى اگر جفت و اگر طاق آيد .

( گر فراقت نكشد جان بوصالت بدهم . . . )

سعدى .

نظير : هر دو سر سود است . هر دو سرش منفعت است . ز هر طرف كه شود كشته سود اسلام است .

تو گفتى كه بهرام هرگز نبود .

تو گفتى كه بهرام هرگز نبود .

( در دخمه كردند سرخ و كبود . . . )

فردوسى .

نظير :

تو گفتى كه يوسف ز مادر نزاد .

فردوسى . ى .

تو گفتى كه يوسف ز مادر نزاد .

تو گفتى كه يوسف ز مادر نزاد .

( از آن پس چو معلومش آمد فراز * سوى رفتن آمد مر او را نياز

بيك روز با جفت خود جان بداد . . . )

فردوسى . ى . رجوع به : مثل قبل شود .

تو مادر مرده را شيون مياموز .

تو مادر مرده را شيون مياموز .

نظامى .

تو مپندار كه خون ريزى و پنهان ماند

تو مپندار كه خون ريزى و پنهان ماند

( چكند كشتهء عشقت كه نگويد غم دل . . . )

سعدى .

تو مر ديو را مردم بدشناس * كسى كو ندارد ز يزدان سپاس هر آنكو گذشت از ره مردمى * ز ديوان شمر مشمرش آدمى .

تو مر ديو را مردم بدشناس كسى كو ندارد ز يزدان سپاس هر آنكو گذشت از ره مردمى ز ديوان شمر مشمرش آدمى .

فردوسى .

تو مشتى نخوردى ز مشت تو بيش * همان زان گران آيدت مشت خويش .

تو مشتى نخوردى ز مشت تو بيش همان زان گران آيدت مشت خويش .

اسدى .

نظير :

بخردى درم زور سرپنجه بود * دل زيردستان ز من رنجه بود

بخوردم يكى مشت زورآوران * نكردم دگر زور بر لاغران .

سعدى .

تو مكن جهد جز بنفس و نفس * ور مرى مرگ عذرخواه تو بس .

تو مكن جهد جز بنفس و نفس ور مرى مرگ عذرخواه تو بس .

سنائى .

رجوع به : مثل بعد ، و رجوع به : از تو حركت . . . ، شود .

تو مكن كار جز بدستورى * مرگ گر ره زند تو معذورى .

تو مكن كار جز بدستورى مرگ گر ره زند تو معذورى .

سنائى .

رجوع به : مثل قبل شود .

تو مو ميبينى و من پيچش مو * تو ابرو من اشارتهاى ابرو .

تو مو ميبينى و من پيچش مو تو ابرو من اشارتهاى ابرو .

تو كى دانى كه ليلى چون نكويست * كزو چشمت همى بر زلف و رويست

تو قد بينى و مجنون جلوهء ناز * تو چشم و او نگاه ناوك انداز

تو لب مىبينى و دندان كه چون است * دل مجنون ز شكر خنده خون است . )

وحشى .

رجوع به : اگر بر ديدهء مجنون . . . و رجوع به : از محبت نار نورى مىشود . . . ، شود .

تو ناز كنى و يار تو ناز * چون ناز دو شد طلاق خيزد

تو ناز كنى و يار تو ناز چون ناز دو شد طلاق خيزد

( . . . يار است نه چوب مشكن او را * گر بشكنيش طراق خيزد . )

مولوى نظير :

زنان را لطف و خوشخوئيست در كار * چو طفلان را بود شفقت سزاوار .

ناصر خسرو .

نادان مردمان اويست كه . . . دوستى زنان بدرشتى جويد . رستم بن مهر هرمزد المجوسى متكلم