امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦١

تو را بر درد من رحمت نيايد * رفيق من يكى همدرد بايد .

تو خواهى و خواهد خداوند تاج * بسالى دوباره نباشد خراج .

تو خواهى و خواهد خداوند تاج بسالى دوباره نباشد خراج .

اسدى .

رجوع به : اسكندر رومى را گفتند . . . ، شود .

تو خواهى و من خواهم اى نيك راى * نباشد بجز كرده‌هاى خداى .

تو خواهى و من خواهم اى نيك راى نباشد بجز كرده‌هاى خداى .

فردوسى . ى

تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل

تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل

. تمثل :

من از مفصل اين باب مجملى گفتم * تو خود ز مجمل من رو مفصلى برخوان .

كمالى .

تو خون كسان خورى و ما خون رزان * انصاف بده كدام خونخوارتريم .

تو خون كسان خورى و ما خون رزان انصاف بده كدام خونخوارتريم .

( اى مفتى شهر از تو پركارتريم * با اين همه مستى از تو هوشيارتريم . . . )

خيام . رجوع به : آه از اين واعظان منبركوب . . . ، شود .

تو دانى كه ديدن به از آگهيست * ميان شنيدن هميشه تهيست .

تو دانى كه ديدن به از آگهيست ميان شنيدن هميشه تهيست .

فردوسى .

آگهى بمعنى خبر است . رجوع به : از حق تا ناحق . . . ، شود .

تو دانى كه نبود مگر ز ابلهى * هر آنكو كند زن بدست تهى .

تو دانى كه نبود مگر ز ابلهى هر آنكو كند زن بدست تهى .

فردوسى . ى .

تو دعوى كنى هم تو باشى گوا * چنين مرد دانش ندارد روا .

تو دعوى كنى هم تو باشى گوا چنين مرد دانش ندارد روا .

فردوسى .

رجوع به : بروباه گفتند شاهدت . . . ، شود .

تو را آن سزاوارتر * كه از دامن شاه جوئى گهر .

تو را آن سزاوارتر كه از دامن شاه جوئى گهر .

( و ليكن . . . )

فردوسى .

رجوع به : اگر خاك هم بسر ميكنى . . . ، شود .

تو را اسباب عطارى فراوان * تو كناسى كنى كس را چه تاوان .

تو را اسباب عطارى فراوان تو كناسى كنى كس را چه تاوان .

ناصر خسرو .

تو را ايزد چو بر دشمن ظفر داد * بكام دوستانش سر جدا كن وگر خواهى ثواب نيكمردان * طمع از جان ببر او را رها كن .

تو را ايزد چو بر دشمن ظفر داد بكام دوستانش سر جدا كن وگر خواهى ثواب نيكمردان طمع از جان ببر او را رها كن .

ابن يمين .

رجوع به : با بدان بد . . . ، شود .

تو را با سخنهاى شاهان چكار

تو را با سخنهاى شاهان چكار

( . . . نه فرزانه مردى نه جنگى سوار .

و در جاى ديگر

سخنهاى بيهوده كم ميشمار . )

فردوسى . رجوع به : مثل بعد شود .

تو را با نبرد دليران چكار

تو را با نبرد دليران چكار

( . . . تو پيره‌زنى دوكت آيد به كار .

يا ،

تو برزيگرى بيلت آيد به كار . )

حماسه‌اى بمزاح كه حريفان نرد و شطرنج در گاه بازى به يكديگر گويند . نظير :

تو اين نيزه را دوك رشتن گزين * نه مرد سوارانى و دشت كين .

فردوسى .

بدين همت كه اندر سر همى دارى سر اندر كش * سزاى پنبه و دوكى نه مرد رزم ميدانى .

سنائى .

با تيغ چكار دشمنت را * گو رو بطراز دوكدانى .

عمادى شهريارى .

تو را با سخنهاى شاهان چكار * نه فرزانه مردى نه جنگى سوار .

فردوسى .

تو چنگال شيران كجا ديده‌اى * كه آواز روباه نشنيده‌اى .

تو را بر درد من رحمت نيايد * رفيق من يكى همدرد بايد .

تو را بر درد من رحمت نيايد رفيق من يكى همدرد بايد .

سعدى .