امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥١٨

پياميست از مرگ موى سفيد .

داده‌ايد در زير دو طرف لحاف بخوابيد ولى من چون سهمى نداده‌ام در تنگناى وسط لحاف ميخوابم . مثل را در نظاير مورد استعمال كنند .

پهلوان از پرفنى به زمين مىخورد

پهلوان از پرفنى به زمين مىخورد

. غالبا مردمان گربز و محتال به مقصد نميرسند ، يا ، رعايت تمام دقايق فنى از تازگى و طراوت كار ميكاهد .

پهلوان پنبه

پهلوان پنبه

. نمودى بىبود . رجوع به : رستم در حمام ، شود .

پهلوان زنده را عشق است

پهلوان زنده را عشق است

. نظير :

بيچاره زندهء بود اى خواجه * آنكو ز مردگان طلبد يارى .

ناصر خسرو .

و مثل را بيشتر در تعبير بيوفائى اشخاص نسبت بمخدوم معزول و امثال آن استعمال كنند .

پهلوى هر گل نهاده است خارى .

پهلوى هر گل نهاده است خارى .

( چنان چون بگويند اندر مثلها * كه . . . )

فرخى .

رجوع به : گنج و مار . . . ، شود .

پهناى گليم را به كسى نمودن

پهناى گليم را به كسى نمودن

. كيفر و بادافراه دادن . تمثل : بديشان نمايند پهناى گليم تا بيدار شوند . ابو الفضل بيهقى .

پهن پا زدن

پهن پا زدن

. پهن يا پهين در تداول امروزى سرگين اسب و استر و درازگوش باشد و از مثل بيكار و بىشغل بودن كسى را اراده كنند . نظير : خيابان گز مىكند .

پياده به از چون تو سيصد سوار * بر اين دشت و اين روز و اين روزگار .

پياده به از چون تو سيصد سوار بر اين دشت و اين روز و اين روزگار .

فردوسى .

پياده را بتواند گرفت زود سوار .

پياده را بتواند گرفت زود سوار .

( عدو پياده بود خشم تو سوار دلير . . . )

فرخى .

پياده شو با هم راه برويم

پياده شو با هم راه برويم

. بسيار متكبر شده‌اى . در دعوى نهايت گزاف ميگوئى .

پياده مرا زان فرستاده طوس * كه تا اسب بستانم از اشكبوس .

پياده مرا زان فرستاده طوس كه تا اسب بستانم از اشكبوس .

فردوسى .

اين شعر را بطور حماسه و بمزاح حريفان شطرنج در مورديكه با پياده اسبى را گيرند گويند .

پياده نديدى كه جنگ آورد * سر سركشان زير سنگ آورد .

پياده نديدى كه جنگ آورد سر سركشان زير سنگ آورد .

فردوسى .

حماسه‌ايست مزاحى كه حريف شطرنج چون پياده‌اش حريف را دچار مضيقه و عسرتى كند خواند .

پياز آدم هرجائى كونه نمىبندد

پياز آدم هرجائى كونه نمىبندد

. آنكه پياپى تغيير مخدوم يا شغل دهد فقير و بىچيز ماند .

نظير :

سكونى بدست آور اى بىثبات * كه بر سنگ غلطان نرويد نبات .

سعدى .

اشاره :

پياز نيكى من هيچگونه بن نگرفت * بدين سزد كه بكوبند سر چو سير مرا .

سوزنى .

رجوع به : هرجا هيچ‌جا . . . ، شود .

پياز هم خود را داخل ميوه‌ها كرده است

پياز هم خود را داخل ميوه‌ها كرده است

. نظير : اگر همه گفتند : نان و پنير تو سرت را بگذار و بمير . چغندر هم جزو ميوه شده است .

پياميست از مرگ موى سفيد .

پياميست از مرگ موى سفيد .

( . . . ببودن چه دارى تو چندين اميد . )

فردوسى .

اين قاصد مرگ من است . رجوع به : نزيبد مرا با جوانان چميد . . . ، شود .