امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧

آفتاب به گل اندودن

( دوستان را دلنوازى كن كه جانبازى كنند . . . )

ابن يمين .

. تمثل :

شنيدى اين مثل در آشنائى * كه باشد آشنائى روشنائى

. ويس و رامين .

و در اين بيت فردوسى در يوسف و زليخا شايد اشارهء ضعيف به همين مثل شده است :

ز تن پيرهن سوى بابت فرست * كه آرام بابت بدان اندر است

كه چشمش بدان روشنائى دهم * وزان روشنى آشنائى دهم

. فردوسى .

. نظير : گرگ دهن آلوده و يوسف ندريده . سعدى .

. در مقام تهديد گويند . يعنى آنچه را از كارهاى بد تو ميدانم به او مىگويم . تمام وسايل منعى كه براى آرزوى تو دارم به كار خواهم برد .

( . . . گر دليلت بايد از وى رخ متاب . )

مولوى . نظير :

به خودش كس شناخت نتوانست * ذات او هم به دو توان دانست

. سنائى .

بر اختر جز اختر دليلى دگر * نخواهد مگر مرد تيره بصر

. حضرت اديب .

يا من دل على ذاته بذاته . فقرهء دعا .

. . آمدن شما بديدار من پس از غيبتى طويل جاى بسى شگفتى است ، اظهار محبت كنونى او بعد از زمانى دراز كه ابراز بىمهرى مىكرد درخور استغراب است . تمثل :

آفتاب از كدام سمت دميد * كه تو امروز ياد ما كردى

. ايرج ميرزا .

( دولت او آفتاب و نور و كوه و سايه‌اند . . . )

ساوجى . نظير : تخلف معلول از علت محال است .

( مصطفى اندر جهان آنگه كسى گويد كه عقل . . . )

سنائى .

. كاهل غالبا كارها را به آخر وقت گذارد .

نظير : هاريسم واريسم ، خواجه بدروازه رسيد ، كارم به جائى نرسيد .

. خطى نهايت بد است . نظير : مثل خرچنگ قورباغه است . مثل اوايل مير مىنويسد . صاحبش از صد دينار دويم محروم است .

. حقيقتى روشن را با موانع يا دلايلى ضعيف پوشيدن . رجوع به آفتاب را با گل نتوان اندود ، شود .