امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٩٨

پايت را باندازهء گليمت دراز كن

پالانش كجست

پالانش كجست

. عفيف نيست . دينى يا مذهبى باطل دارد .

پالانگرى بغايت خود * بهتر ز كلاهدوزى بد .

پالانگرى بغايت خود بهتر ز كلاهدوزى بد .

نظامى .

پالودهء جسر ( يا ) پالودهء بازار « 1 »

پالودهء جسر ( يا ) پالودهء بازار « 1 »

كه عرب آن را ترجمه كرده فالوذج الجسر و فالوذج السوق گفته‌اند ، بمعنى خوش‌ظاهر و بدباطن است مثال :

نيكو و ناخوشى كه چنين باشد * پالودهء مزور بازارى .

ناصر خسرو .

بسپار همه زنگ بپالونهء آهن * بگذار همه رنگ بپالودهء بازار .

سنائى .

مدتى بر در اين وز پى آن سودا پخت * لاجرم ماند طمعهاش در آخر همه خام

ديد امروز كه در جنب تو هستند همه * رنگ حلواى سر كوه و گياه لب بام .

انورى .

نعمت آلوده بيش نيست جهان * دامن همتت به دو مالاى

رشگ پالودهء سر كويت * امتحانش كن و فرو پالاى .

انورى .

پايان بيكارى افسردگيست

پايان بيكارى افسردگيست

( به كار اندرآ اين چه پژمردگيست . . . كه )

نظامى .

نظير : بيكار نميتوان نشستن . النفس ان لم تشغلها شغلتك . رجوع به : از تو حركت . . . ، شود .

پايان شب سيه سفيد است .

پايان شب سيه سفيد است .

( در نوميدى بسى اميد است . . . )

رجوع به : از پى هر گريه آخر . . . ، شود .

پاى از خط بيرون نهادن

پاى از خط بيرون نهادن

. نافرمانى كردن .

مثال :

سر دهد بر باد وز پاى اندر آيد زين سپس * هركه پاى از خط خود بيرون و دردسر دهد .

معزى .

پاى استدلاليان چوبين بود .

پاى استدلاليان چوبين بود .

( . . . پاى چوبين سخت بىتمكين بود . )

مولوى .

پاى بر سر گنج است و دست بر دم مار .

پاى بر سر گنج است و دست بر دم مار .

( اگر ز خوف و رجا در تحيرم ز آنست * كه . . . )

ظهير .

پاى اگر در راه ننهى كى شود منزل بسر * رنج تا بر تنت ننهى كى شود جان جفت ناز .

پاى اگر در راه ننهى كى شود منزل بسر رنج تا بر تنت ننهى كى شود جان جفت ناز .

سنائى .

رجوع به : از تو حركت . . . ، شود .

پايت را باندازهء گليمت دراز كن

پايت را باندازهء گليمت دراز كن

. تمثل :

مجوى آنچت آرد سرانجام بيم * مكش پاى از اندازه بيش از گليم .

اسدى .

مكن ترك تازى بكن ترك آز * به قدر گليمت بكن پا دراز .

زين سرزنش كه كرد ترا دوست حافظا * بيش از گليم خويش مگر پا كشيده‌اى .

حافظ .

بدان خود را ميان انجمن جاى * مكش بيش از گليم خويشتن پاى .

ناصر خسرو .

سر برآور از گليمت اى كليم * پس فرو كن پاى بر قدر گليم .

عطار .

( 1 ) پالوده به معناى حلواى امروز است . رجوع به : تعليقات اين بنده بديوان ناصر خسرو چاپ كتابخانهء طهران صفحهء 679 شود .