امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٧٩

بهشت بسرزنشش نمىارزد

بهر كجا كه درآمد يقين گمان برخاست

بهر كجا كه درآمد يقين گمان برخاست

.

بهركجا كه روى آسمان همين رنگ است .

بهركجا كه روى آسمان همين رنگ است .

( مرو بهند و برو با خداى خويش بساز . . . )

نظير :

هرجا كه شد كسى چو ز ملكش برون نشد * منزل چو مرو و بلخ و نشابور يا هرات .

ابن يمين .

بختت را عوض كن .

بهر كس آنچه ميبايست داده است .

بهر كس آنچه ميبايست داده است .

( در نابستهء احسان گشاده است . . . )

وحشى .

رجوع به : آنكه هفت اقليم عالم . . . ، شود .

بهر كس آن دهد يزدان كه شايد .

بهر كس آن دهد يزدان كه شايد .

( حسودان را حسد بردن چه بايد . . . )

ويس و رامين .

رجوع به : آنكه هفت اقليم عالم شود .

بهر كس كه شما صلاح بدانيد

بهر كس كه شما صلاح بدانيد

. شاهزادهء امير اعظم پسر وجيه اللّه ميرزاى سپه سالار غلامى سياه داشت روزى او را گريان ديد . سبب پرسيد سياه از بيان ابا داشت . پس از اصرار بسيار گفت عاشقم . امير گفت بكه ؟ سياه بعد از انديشهء طويل گفت بهر كس كه شما صلاح بدانيد .

بهركس هرچه قسمت بود دادند

بهركس هرچه قسمت بود دادند

. رجوع به : آنكه هفت اقليم . . . ، شود .

بهر كشتئى در بود لنگرى .

بهر كشتئى در بود لنگرى .

( گران حلم او در سبك عزم اوست . . . )

منوچهرى .

بهر كم‌خوردن است و بىآبى * ذهن هندى و نطق اعرابى .

بهر كم‌خوردن است و بىآبى ذهن هندى و نطق اعرابى .

( . . . اين بود زيرك آن نباشد غمر * اين نه بيمار و آن نه اندك عمر . )

رجوع به از گلوبنده . . . ، شود .

بهر كهتر اندر خورش كن نگاه * سراى هنر ده ورا پايگاه .

بهر كهتر اندر خورش كن نگاه سراى هنر ده ورا پايگاه .

اسدى .

بهر كيكى گليم نتوان سوخت .

بهر كيكى گليم نتوان سوخت .

( دوست را كس بيك بدى نفروخت . . . )

سنائى .

تمثل :

از پى احسنت و زه نفكند خود را در بزه * وز براى كيك را ننهاد آتش در گليم .

سوزنى نظير : براى يك بىنماز در مسجد را نمىبندند .

بهر وجه كه راز مه چاره نيست

بهر وجه كه راز مه چاره نيست

( ز فرمان شه ننگ و بيغاره نيست . . . )

اسدى .

بهرهء مجمر ز عنبر دود آهى بيش نيست

بهرهء مجمر ز عنبر دود آهى بيش نيست

( با هزاران چشم روشن چرخ نشناسد مرا . )

صائب نظير : بروشن گرچه از آئينه جز زنگار ميماند . و رجوع به : از گله نصيب گرد داشتن ، شود .

بهر يك گل زحمت صد خار ميبايد كشيد

بهر يك گل زحمت صد خار ميبايد كشيد

.

بهزار دليل اولش آنكه باروت نداشتم

بهزار دليل اولش آنكه باروت نداشتم

. سرتيپى از سرباز مؤاخذه و بازپرس ميكرد كه چرا هنگام نزديك شدن دشمن توپ نينداخته است . سرباز گفت بهزار دليل . سرتيپ گفت دلايل خود را بشمار . گفت اولش اينكه باروت نداشتم . گفت ادلهء ديگر ضرور نيست .

به تجربه آموزگار نيست .

به تجربه آموزگار نيست .

( اى مبتدى تو تجربه از اوستاد گير * زيرا كه كس . . . )

مسعود سعد .

بهشت آنجاست كارارى نباشد .

بهشت آنجاست كارارى نباشد .

( . . . كسى را با كسى كارى نباشد )

مصاحب .

بهشت بسرزنشش نمىارزد

بهشت بسرزنشش نمىارزد

. نظير : الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذىً لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ . قرآن كريم . سورهء