امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٦٣

به مردى كه ملك سراسر زمين * نيرزد كه يك قطره خون بر زمين .

است . بگيتى بيش مانى بيش بينى . ايرج ميرزا . و رجوع به : بگذرد اين روزگار . . . ، شود .

بمانند خيره همه مرد و زن * چو بينند بر شكل جم اهرمن .

بمانند خيره همه مرد و زن چو بينند بر شكل جم اهرمن .

حضرت اديب .

بماهتاب چه حاجت شب تجلى را

بماهتاب چه حاجت شب تجلى را

( كمال ذات شريفش ز شرح مستغنى است . . . )

ظهير .

به ماه ميگويد تو درنيا تا من درآيم

به ماه ميگويد تو درنيا تا من درآيم

. تعبيرى است كه عاميان از كمال زيبائى كسى كنند .

بمايه توان اى پسر سود كرد * چه سود افتد آن را كه سرمايه خورد .

بمايه توان اى پسر سود كرد چه سود افتد آن را كه سرمايه خورد .

سعدى .

نظير : مايه نگاه مىبايد داشت و سود طلب كرد . ابو الفضل بيهقى . بيمايه فطير است .

بمردار كركسان اولىتر باشند

بمردار كركسان اولىتر باشند

. كشف المحجوب . نظير : خاشاك بگاله ارزانى شنبه به يهود . الْخَبِيثاتُ لِلْخَبِيثِينَ . قرآن كريم . سورهء 24 آيهء 26 .

بمردان توان كرد ننگ و نبرد

بمردان توان كرد ننگ و نبرد

( چو لشگر فراوان شود بازگرد . . . )

فردوسى .

بمردان ز هرگونه كار آيدا * گهى بزم و گه كارزار آيدا .

بمردان ز هرگونه كار آيدا گهى بزم و گه كارزار آيدا .

فردوسى .

نظير :

مرد بايد كه در كشاكش دهر * سنگ زيرين آسيا باشد .

بمرد آنكه نام بزرگى نبرد

بمرد آنكه نام بزرگى نبرد

( كسى بىبهانه بگيتى نمرد . . . )

فردوسى .

رجوع به : اگر جاودانه نمانى . . . ، شود .

بمرد از تهيدستى آزاده مرد * ز پهلوى مسكين شكم پر نكرد .

بمرد از تهيدستى آزاده مرد ز پهلوى مسكين شكم پر نكرد .

سعدى .

رجوع به : اگر عنقا ز بىبرگى . . . ، شود .

بمرد اشتر ابلهى در رمه * بدرويش دادمش گفتا همه .

بمرد اشتر ابلهى در رمه بدرويش دادمش گفتا همه .

اسدى .

نظير : فى سبيل اللّه سرجى و بغلى . روغن چراغ ريخته وقف امام‌زاده . مبارك مرده آزاد كردن .

بمرد خردمند و فرهنگ و راى * بود جاودان تخت شاهى بپاى .

بمرد خردمند و فرهنگ و راى بود جاودان تخت شاهى بپاى .

فردوسى .

بمردم درآميز اگر مردمى * كه با آدمى خوگر است آدمى .

بمردم درآميز اگر مردمى كه با آدمى خوگر است آدمى .

نظامى .

رجوع به : لا رهبانية فى الاسلام ، شود .

ز مردم نماند بجز گفتنى .

ز مردم نماند بجز گفتنى .

( جهان يادگار است و ما رفتنى . . . )

فردوسى .

رجوع به : سخن بهتر از گوهر . . . ، شود .

به مردى ز دام بلا كس نرست .

به مردى ز دام بلا كس نرست .

( بخان زنان بر دو دستش به بست . . . )

فردوسى .

رجوع به : اذا جاء القضا . . . ، شود .

به مردى كه ملك سراسر زمين * نيرزد كه يك قطره خون بر زمين .

به مردى كه ملك سراسر زمين نيرزد كه يك قطره خون بر زمين .

سعدى .

نظير :

مريزيد خون از پى تاج و گنج * كه بر كس نماند سراى سپنج .

فردوسى .

رجوع به : ميتوان كشت . . . ، و رجوع به : از شهرياران سزاوار . . . ، شود .