امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤١٤

بر اندازه بايد بهر در سخن .

براى نهادن چه سنگ و چه زر .

براى نهادن چه سنگ و چه زر .

( زر از بهر خوردن بود اى پسر . . . )

سعدى .

نظير : خير مالك ما نفعك . رجوع به : بخور هرچه دارى بفردا . . . ، شود .

برأى و بانديشهء نابكار * كجا بازگردد بد روزگار .

برأى و بانديشهء نابكار كجا بازگردد بد روزگار .

فردوسى .

براى هر خرى آخر نمىبندند

براى هر خرى آخر نمىبندند

. اين كس درخور اكرامى كه ميخواهد يا ميخواهيد نيست . نظير : اين مرده به اين شيون نيرزد .

براى هر نخور يك بخور پيدا مىشود

براى هر نخور يك بخور پيدا مىشود

. نظير :

ديديكه چه كرد اشرف خر * او مظلمه برد و ديگرى زر .

رجوع به : بخور هرچه دارى بفردا . . . ، شود .

براى همه مادر است براى من زن‌بابا

براى همه مادر است براى من زن‌بابا

. « 1 » با همه مهربان و با من بكين است . تمثل :

جز بما دندر نماند اين جهان كينه‌جو * با پسندر كينه دارد همچو با دخت اندرا .

عنصرى .

براى يك بىنماز در مسجد را نمىبندند

براى يك بىنماز در مسجد را نمىبندند

. رجوع به : براى خرى لنگ كاروان بار نيفكند ، شود .

براى يك دستمال قيصريه را آتش مىزند

براى يك دستمال قيصريه را آتش مىزند

. در نفع‌جوئى نهايت بىرحم و قصى است .

نظير : يبنى قصرا و يهدم مصرا .

براى يكدمه شهوت كه خاك بر سر آن * زبون زن شدن آئين شيرمردان نيست .

براى يكدمه شهوت كه خاك بر سر آن زبون زن شدن آئين شيرمردان نيست .

ملا حسين كاشفى .

نظير :

مرد آزاده نبايد كه كند ميل دو چيز * تا همه عمر وجودش بسلامت باشد

زن نخواهد اگرش دختر قيصر بدهند * وام نستاند اگر وعده قيامت باشد .

ابن يمين .

من نه مرد زن زر و جاهم * به خدا گر كنم و گر خواهم .

سنائى

عيش شهر غم دهر و زن مهر دق ظهرى .

براى يك شكم دو منت نكشند

براى يك شكم دو منت نكشند

. دو نعمتى بيش از منتى از معطى راستى آن تحمل منت ديگر نبايد كرد .

برائى لشكرى را بشكنى پشت * بشمشيرى يكى تا ده توان كشت .

برائى لشكرى را بشكنى پشت بشمشيرى يكى تا ده توان كشت .

نظير :

الرأى قبل شجاعة الشجعان * هو اول و هى المحل الثانى .

بر انجمن مرد بسيار گوى * بكاهد بگفتار خويش آبروى

بر انجمن مرد بسيار گوى بكاهد بگفتار خويش آبروى

( زبان را نگهدار بايد بدن * نبايد زبان را بزهر آزدن

كه . . . )

فردوسى . رجوع به : اگر طوطى . . . ، شود .

بر اندازهء جام بخشند مى

بر اندازهء جام بخشند مى

( . . . نيارد گل و لاله پژمرده دى * همانست نيسان كز اين پيش بود به بيگانه‌اش كس نه كس خويش بود

تو كام صدف شو بپرور گهر * كه با وجود نيسان چه بحر و چه بر . )

حضرت اديب .

بر اندازه بايد بهر در سخن .

بر اندازه بايد بهر در سخن .

( ببخش و بياراى و زفتى مكن . . . )

فردوسى .

اگر طوطى . . . ، شود .

( 1 ) Je suis me ? re pour l'un et pour l'autre mara ? tre