امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤١٣

بزاى نعمت دنيا كه خاك بر سر آن * منه ز منت هر سفله بار بر گردن

فرشته‌اى كه وكيل است بر خزاين باد * چه غم خورد كه بميرد چراغ پيرزنى .

برآيد كام دل چون دل بود راست .

برآيد كام دل چون دل بود راست .

( ندانم راست‌تر زين دل كه با ماست . . . )

ويس و رامين .

براى شلخته‌ها فاطمهء زهرا دو ركعت نماز كرده

براى شلخته‌ها فاطمهء زهرا دو ركعت نماز كرده

. چون زنى ناكدبانو و بيكاره خوشبخت باشد ديگران اين مثل را گويند و مرادشان اينكه هميشه اين گونه زنان سعيد باشند .

براى شيطان پاپوش مىدوزد

براى شيطان پاپوش مىدوزد

. بسيار فريبنده و گربز است .

براى صحت عالم درشتيها به كار آيد * ز تن كى خون فاسد بىگزند نيشتر جوشد .

براى صحت عالم درشتيها به كار آيد ز تن كى خون فاسد بىگزند نيشتر جوشد .

براى عيد بود گوسفند قربانى

براى عيد بود گوسفند قربانى

. نظير : مرغ را در عروسى و عزا هردو سر مىبرند .

خر را كه بعروسى مىبرند براى خوشى نيست براى آب‌كشى است .

خركى را بعروسى خواندند * خر بخنديد و شد از قهقهه سست

گفت من رقص ندانم بسزا * مطربى نيز ندانم بدرست

بهر حمالى خوانند مرا * كاب چابك كشم و هيزم چست .

خاقانى .

براى فاطى تنبان نميشود

براى فاطى تنبان نميشود

. نظير : از اين چيزها قبر آقا درست نميشود . به درد نهار سرتيب نميخورد .

براى كسى بمير كه براى تو تب كند

براى كسى بمير كه براى تو تب كند

. نظير :

غم آن كسى خوردن آئين بود * كه او بر غمت نيز غمگين بود .

اسدى .

براى گل سزد ار زحمت ز كام كشند .

براى گل سزد ار زحمت ز كام كشند .

( ز تيغ دست مكش نامجوى از آن بجهان * كه پادشاهان تيغ از براى نام كشند

برنج نفس جهان را فكن بآسايش * كه رنج نفس بملك اندرون كرام كشند

براى ملك روا باشد ار جهاد كنى . . . )

ابى رجاء غزنوى . نظير :

بهر يك گل منت صد خار مىبايد كشيد .

براى ماست گر ايمان و كفر بخشد سود * خدايرا چه كه ما مؤمنيم يا كافر .

براى ماست گر ايمان و كفر بخشد سود خدايرا چه كه ما مؤمنيم يا كافر .

قاآنى .

نظير :

گر جملهء كائنات كافر گردند * بر دامن كبرياش ننشيند گرد .

براى مصلحت بدم خر زنند

براى مصلحت بدم خر زنند

. تمثل :

از براى مصلحت مرد حكيم * دم خر را بوسه زد خواندش كريم .

مولوى .

گويند يكى از حكماى يونان بر پاى جابرى بوسه داد زبان بطعن او گشادند كه افتادن بر پاى لئيمى از حكيمى ناسزاوار بود . حكيم بشنيد و گفت اگر گوش در پاست بيغارهء من چراست .

براى من آب ندارد براى تو هم نان ندارد

براى من آب ندارد براى تو هم نان ندارد

! رجوع به : آب براى من . . . ، شود .

بزاى نعمت دنيا كه خاك بر سر آن * منه ز منت هر سفله بار بر گردن

بزاى نعمت دنيا كه خاك بر سر آن منه ز منت هر سفله بار بر گردن

( . . . بيكدو روزه رود نعمتش ز دست ولى * بماندت ابد الدهر عار بر گردن . )