امثال و حكم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٦

بخور هرچه دارى بفردا مپاى * كه فردا مگر ديگر آيدش راى ستاند ز تو ديگرى را دهد * جهان خوانيش بيگمان برجهد

بخوان كسان اندرى پست بنشين * مدان خانه خويش خانهء كسان را .

بخوان كسان اندرى پست بنشين مدان خانه خويش خانهء كسان را .

ناصر خسرو .

بخوان كسان كدخدائى مكن

بخوان كسان كدخدائى مكن

( . . . ز بهر گلو پارسائى مكن . )

اسدى .

نظير : تو خربزه خورى يا بستان جو . تو انگور خور ز باغ مپرس . كمال .

بخواهد بدن بيگمان بودنى * نكاهد بپرهيز افزودنى .

بخواهد بدن بيگمان بودنى نكاهد بپرهيز افزودنى .

فردوسى .

رجوع به : اذا جاء القضا . . . ، شود .

به خواهش باد را نتوان گرفتن .

به خواهش باد را نتوان گرفتن .

( فروغ خور به گل نتوان نهفتن . . . )

ويس و رامين .

بخور آش بشكن جاش

بخور آش بشكن جاش

! نظير : نمك خوردن و نمكدان شكستن ! دست در كاسه مشت بر پيشانى !

بخور آنچه دارى و بيشى مجوى * كه از آز كاهد همى آبروى .

بخور آنچه دارى و بيشى مجوى كه از آز كاهد همى آبروى .

فردوسى .

رجوع به : بخور هرچه دارى بفردا . . . ، شود .

بخورد و بمرد به از آرمان بگور

بخورد و بمرد به از آرمان بگور

. مثل مازندرانى است . نظير : سر فداى شكم .

بخورد زنگ همى آهنرا * هرچند كه زنگ هم از آهن خيزد .

بخورد زنگ همى آهنرا هرچند كه زنگ هم از آهن خيزد .

( چونست كه عشق از دل و از تن خيزد * زو بر دل و تن هزار شيون خيزد

آرى . . . )

ابو الفرج رونى .

بخور نان خود بر سر خوان خويش

بخور نان خود بر سر خوان خويش

( بخوان كسان برمخور نان خويش . . . )

نظامى .

نظير : نان خود را بر سفرهء مردم مخور .

بخور و بخواب كار من است خدا نگهدار من است

بخور و بخواب كار من است خدا نگهدار من است

. بمزاح و استهزا ، بكاهلان گويند . نظير : وقت خوردن قولچماقم وقت كار كردن چلاقم .

بخور هرچه دارى بفردا مپاى * كه فردا مگر ديگر آيدش راى ستاند ز تو ديگرى را دهد * جهان خوانيش بيگمان برجهد

بخور هرچه دارى بفردا مپاى كه فردا مگر ديگر آيدش راى ستاند ز تو ديگرى را دهد جهان خوانيش بيگمان برجهد

( چنين است كردار گردنده دهر * نگه كن كزو چند يا بى تو بهر . . . )

فردوسى .

نظير :

بخور آنچه دارى و بيشى مجوى * كه از آز كاهد همى آبروى .

فردوسى .

بخور اى سيدى بشادى و ناز * هركجا نعمتى بچنگ آرى

دهر در بردنش شتاب كند * گر تو در خوردنش درنگ آرى .

ابو حنيفهء اسكافى .

بخور هرچه دارى فزونى بده * تو رنجيدهء بهر دشمن منه

هرآنگه كه روز تو اندر گذشت * نهاده همى باد گردد بدشت .

فردوسى .

بخور هرچه دارى منه بازپس * تو رنجى چرا بازماند بكس .

فردوسى .

بخور هرچه دارى و بر بد مكوش * ز گيتى بمرد خرد دار گوش .

فردوسى .

ببخش و بياراى و فردا مگوى * چه دانى كه فردا چه آيد به روى .

فردوسى .

ببخش و بخور هرچه دارى مأيست * كه چون ندهى و بنهى آن تو نيست .

همه ساله ايدر توانا نه‌اى * كه امروز اين‌جا و فردا نه‌اى .

اسدى .